Twitterskrárnar sýna: „djúpvaldið“ stýrir ritskoðuninni

Birtist á Neistum 23. janúar 2023

 Kaup Elon Musk á Twitter voru frágengin í október. Þau fóru fram af hans hálfu undir merkjum tjáningarefrelsis og „afnáms ritskoðunar“. Í íslenskum fjölmiðlum var okkur sagt að eigendaskiptin boðuðu að öllum líkindum stóraukna „hatursorðræðu“. Í desember sl. gerðist það svo að af hálfu nýrra eigenda var gefin, í nokkrum skömmtum, innsýn í innri tölvuskrár Twitter, og þar birtist mikið „ritskoðunarveldi“. Um það heyrum hins vegar lítið í fjölmiðlum.

Twitterskrárnar (Twitter Files)

Þessi rafrænu skjöl, Twitterskrárnar sýndu að á Twitter hafði farið fram gríðarleg ritskoðun. Ritskoðun innan þessa eina tæknirisa, sem varpar um leið ljósi á netheima í heild því engar ástæður eru til að ætla að ástandið hjá t.d. tæknirisunum Google og Facebook sé annars konar (að allir „tæknirisarnir“ eru að mestu í eigu sömu fjármálaelítu fáeinna risasjóða er önnur umræða). Og vel að merkja: þessir miðlar eru ekki nein héraðsfréttablöð eða fréttastofur „úti í bæ“. Þetta eru voldugustu upplýsingaveitur í heimi, upplýsingaveitur sem hálf heimsbyggðin notar, eða meira, og helstu samskiptamiðlar og umræðuvettvangur alls almennings um leið. Þarna stendur og fellur stór hluti af því sem við köllum tjáningarfrelsi í samtímanum – og verðum við ekki að segja ástand lýðræðis um leið?

Elon Musk hafði sem sé veitt nokkrum blaðamönnum aðgang að þessum „innanbúðar“skrám eftir kaupin. Fyrstir til að miðla því sem þar kom fram voru Matt Taibbi og Bari Weiss, óháðir blaðamenn, síðan Lee Fang frá miðlinum Intercept, David Zweig og svo nokkrir í viðbót. Þetta eru rannsóknarblaðamenn, fylgjandi málfrelsi og hugsanafrelsi, en líklega ekki ýkja samstæður hópur hugmyndafræðilega að öðru leyti. Viðbrögð vestrænna meginstraumsmiðla við útkomunni úr rannsóknum blaðamannanna segja mikla sögu. Á meðan mikið hefur verið þusað og rifist um hvatir og ástæður Elon Musks í þessu máli er það meira en sláandi hvílík grafarþögn hefur víðast hvar ríkt um sjálft innihald skjalanna sem birt hafa verið. Um það er yfirleitt ekkert fjallað, og að því marki sem það er gert þá til að segja að ekkert merkilegt kæmi þarna fram. Ekki þarf þó nána rannsókn til að sjá að innihaldið er vert mikillar athygli, og gefur okkur glugga og innsýn í ástandið á þessu meginsviði upplýsinga og umræðu í samtímanum.

Um þetta hafa síðan skrifað og rætt ýmsir sem mark er á takandi. Þar á meðal Glenn Greenwald, heimsþekktur Pulitzer-verlaunahöfundur sem var m.a. lykilblaðamaður kringum hinar sögulegu afhjúpanir Edwards Snowden frá 2013 og áfram. Við gerum Greenwald hér hátt undir höfði, bæði í frásögninni af umræddum afhjúpunum og áyktunum hans þar af. Sjá má Rumble-þætti Greenwalds hér. Mikilvægur þáttur um Twitterskrár t.d þessi: https://rumble.com/v20hgja-the-twitter-files-what-you-need-to-know-with-matt-taibbi-system-update-with.html og þessi: https://rumble.com/v23wcgu-twitter-files-reveal-media-complicity-in-stunning-govt.-censorship-campaign.html Eins má skoða góða yfirferð ritsins Jacobin um málið: „Why the Twitter Files are in Fact a Big Deal“ 

Hve miklu stjórnar Big Brother/Deep State?

Að Twitter og aðrir tæknirisar ástundi ritskoðun og þöggun er ekki leyndaramál og hafa margir á það bent. Umræðan í samfélaginu, stjórnmálaumræða sem önnur, hefur færst yfir á netið en þar ráða nokkur risafyrirtæki ríkjum sem kunnugt er. M.a. hafa menn talsvert rætt þetta á Neistum, hafa t.d. velt fyrir sér muninum á gamaldags „opinberri“ ritskoðun og nýrri ritskoðun einkafyrirtækja gagnvart notendum sínum. Sjá t.d. hér. https://neistar.is/greinar/ritsko%C3%B0un-og-%C3%BE%C3%B6ggun/

Af Twitterskránum að dæma má þó ljóst vera að skilin milli „opinbers“ og „einka“ eru þarna að mestu óraunveruleg. Það er meginniðurstaða hjá Matt Taibbi að FBI og Öryggismálastofnunin (Homeland Security) hafi verið á kafi í því að ákveða, frá einu máli til annars, hvaða sjónarmið megi heyrast hjá Twitter og hver ekki, sem og hvaða fréttir megi koma. Eftir opnun Twitterskráa þarf ekki getgátur lengur, staðreyndirnar liggja opnar í dagsljósinu.

Alríkislögreglan FBI, leyniþjónusturnar CIA og ODNI og CENTCOM innan Pentagon (U.S Central Command) halda í flesta þræði. Og í samskiptunum við tæknirisann Twitter (um að hagræða og ritskoða efni á samfélagsmiðlum) eru þessar ríkisstofnanir ráðandi aðilar. Matt Taibbi skrifar: “Ríkisvaldið er ekki aukaleikari í ritskoðun sem fer aðallega fram í einkageiranum. Það er aðalgerandinn, augljóslega verkstjóri fyrir þessum aðgerðum og greinilega líka drifkrafturinn í því að síauka þær, nokkuð sem við getum sýnt í myndum.“ Og í viðtali sínu við Taibbi tók Glenn Greenwald undir þetta: „Ef ég ætti að nefna mikilvægustu afhjúpunina myndi ég líka nefna þessa, nefnilega hina mjög beinu, stöðugu og reglulegu þátttöku bandarískra öryggismálastofnana (U.S. Security State) í ákvarðanaferlinu um hvaða upplýsingar við eigum að fá.“ https://rumble.com/v20hgja-the-twitter-files-what-you-need-to-know-with-matt-taibbi-system-update-with.html Á hinn bóginn kom frumkvæðið að ritskoðun oft frá fyrirtækinu líka, svo að rétt er að tala um samvinnu milli ríkisvaldsins og tæknirisans í pólitískri stýringu á umræðunni.

Útkoman er sú að ástand lýðræðis, a.m.k. í Bandaríkjunum sé afskaplega bágborið. Látum okkur – með nokkrum svipmyndum og dæmum – skoða hvernig hið ríkjandi vald (ríkisvald og fyrirtækjavald) gerir stefnu sína gildandi á einu sviði af öðru á samfélagsmiðlinum, þeim vettvangi sem eitt sinn kynnti sig sem „vettvang almennings, frelsis og lýðræðis“, lausan undan miðstýrðu valdi.

Kóvidstjórnarfarið

David Zweig var sá sem fjallaði um stýringu umræðunnar í kóvidfaraldrinum, eins og hún birtist í Twitterskránum. Skrárnar sýna að umræða óháð opinberu sóttvarnarstefnunni var bæld niður hjá Twitter. Ýmist var það að frumkvæði yfirstjórnar fyrirtækisins eða að tilhlutan bandarískra stjórnvalda, fyrst undir Trump en eftir að Bidenstjórnin settist að völdum harðnaði baráttan við „falsupplýsingar“ verulega. Gagnrýnar greinar og færslur voru merktar „villandi“ eða „fals“, þeim hagrætt eða twitterreikningum manna lokað, m.a. sérfræðinga allt upp í Harward-prófessora, ef þeir í faraldrinum ástunduðu umræðu óháða „opinberu vísindunum“.

Niðurstaða David Zweig er svohljóðandi: „Twitter tók þá ákvörðun, á grundvelli pólitískra skoðana yfirmanna og þrýstings yfirvalda, að nálgun sóttvarnaryfirvalda við faraldurinn – það að kappkosta að takmarka dreifingu veirunnar umfram allt annað – væri „vísindin með stóru V“. Upplýsingar í blóra við þetta viðhorf, svo sem um öryggi og virkni bólusetninganna eða upplýsingar sem túlka mátti sem vanmat á hættunni af veirunni, m.a. fyrir börn, var hagrætt eða þeim eytt… Hvernig liti nú faraldurinn og eftirmál hans út ef opnari umræða hefði farið fram á Twitter og öðrum samfélagsmiðlum – hvað þá stóru fréttamiðlunum – umræða um upphaf veirunnar, um lokunarstefnuna, um raunverulega hættu fyrir börn og margt fleira?“ https://www.thefp.com/p/how-twitter-rigged-the-covid-debate

Þjónusta við herinn

Í viðtali spyr Glenn Greenwald Lee Fang hvað sé markverðast í rannsóknarniðurstöðum hans, og svarið er: “Við horfum á ákveðna tegund af hræsni hjá Twitter, þú veist – þetta er fyrirtæki sem lofaði því árið 2016 að það myndi skjótlega bera kennsl á og gera að engu eða fjarlægja hvers konar ríkisreknar áróðursherferðir, þú veist leynilegar tilraunir ríkisstjórna til að hafa áhrif á þennan vettvang – sem nota gerfinöfn og fölsk auðkenni til að hafa áhrif á almenningsálit utan eigin lands eða koma fyrir hernaðaráróðri eða leyniþjónustuáróðri…”

Twitter heitir því sem sagt að fjarlægja sérhvern ríkisrekinn þrýsting, en ekki bara leyfir miðillinn þrýsting frá Bandaríkjaher heldur veitir honum mikil sérréttindi. Fang heldur áfram

«Uppljósdtranir okkar skoða jafnframt Bandaríkjaher og víðtæk samskipti hans við Twitter. Twitter veitti í reynd útkastaraþjónustu við CENTCOM, U.S. Central Command, sem hefur stjórnað þessum áróðri og sálfræðilegum aðgerðum um Miðausturlönd, og notar arabískumælandi Twitterreikninga til að búa til það sem sýnast vera raunveruleg samskipti, raunverulegt fólk og fréttaveitur og fréttavefgáttir… Þetta samband á milli hersins og Twitter nær a.m.k. aftur til 2017. Þá sendir CENTCOM netpósta til Twitter með lista yfir Twitterreikninga og biður um sérsök forréttindi fyrir þá reikninga. Og ég sé á Twitterskránum að um leið og sú bón berst, sama dag, fara tæknimenn Twitter í græjurnar sín megin og setja inn sérstök merki við reikningana sem CENTCOM bað fyrir og gáfu þeim merki sem í reynd er gæðavottun og viðurkenning án sýnilegs vottunarmerkis.» https://rumble.com/v21xd8m-the-twitter-files-bombshell-pentagon-psyop-revealed-with-lee-fang-full-inte.html

Í beinu framhaldi af viðtalinu við Lee Fang streymdi Greenwald þætti um Úkraínustríðið sem hann nefndi: «Media rewrites Ukraine’s dark history»:

«Jafnskjótt og Rússland gerði innrás mátti sjá – í rauntíma – hvernig vestrænir fjölmiðlar algjörlega námu úr gildi og endurskrifuðu eigin sögu um Úkraínu á bókstaflega öllum mikilvægum sviðum varðandi það land: þeir tóku 180 gráðu snúning og hættu að segja það sem þeir höfðu sagt í áratug, af því þau sannindi grófu undan hagsmunum Bandaríkjanna og ESB í stríðinu í Úkraínu… Það er vandfundið grófara dæmi um hvernig stríðsáróður virkar – á nákvæmlega þann hátt sem George Orwell spáði svo oft um, sérstaklega í sinni frægu bók 1984, að alræði virkaði.»

Demókratar kasta málfrelsi fyrir róða

Að síðustu skal fjallað um það sem Glenn Greenwald kallar «mestu breytingu í bandarísku stjórnmálalífi í áratugi, ef ekki lengur». Þá á hann við það «hvernig málfrelsið hefur fallið úr þeim sessi þar sem það hefur setið í sögu Bandaríkjanna sem algilt gildi, yfir í gildi sem hálft landið hafnar af harðfylgi.»

Þegar Greenwald talar um «hálft landið» sem nú hafni malfrelsi á hann við fylgjendur Demókrataflokksins. Þessi skerðing og «aftignun» og málfrelsisins opinberast að dómi Greenwalds mjög skýrt í opnun Twitterskránna og hávaðanum sem varð bæði fyrir og eftir yfirtöku Elon Musks á Twitter:

«Við sjáum þetta í taumlausri reiði talsmanna Demókrataflokksins og frjálslyndra þjóna þeirra hjá ráðandi auðhringafjölmiðlum gagnvart Elon Musk, fyrir það eitt að lofa smávegis endurreisn málfrelsis [og þetta «smávegis» má undirstrika, breytingarnar sem fylgja þessari yfirtöku verða naumast djúptækar] á þeim eina samfélagsmiðli sem þeir mögulega geta ekki ráðið lengur. Demókratar á þinginu hafa notað a.m.k. tvö undanfarin ár í að misnota meirihluta sinn í Washington til að ógna forstjórum tæknirisanna til að, ef þeir ekki ritskoði betur pólitískt innihald sem Demókratar sætta sig ekki við eða telja stuðandi, þá megi fyrirtækin þola lagalega og stjórnunarlega refsingu frá ríkisstjórn Bandaríkjanna.»

Það þarf ekki að útskýra það lengi að brotthvarf frá málfrelsi á þeim lykilvettvangi sem samfélagsmiðlar eru er alvarlegt högg fyrir lýðræði og stórt skerf til alræðis. „Ritskoðunarstjórnarfar“ má líka kalla það. Sem áður sagði sýna „skrárnar“ hvernig ritskoðunarferlinu er kyrfilega stjórnað af „djúpvaldinu“ (Deep State). Og Demókrataflokkurinn er nú traustasta stoðin undir ríkjandi valdi og ríkjandi stofnunum auðræðisins í BNA. Og Greenwald fellir dóma sína án miskunnar:

„…ein mikilvægustu og valdamestu flokksstamtök í Bandaríkjunum, Demókrataflokkurinn og þeir vinstrifrjálslyndu sem styðja hann, flokkur sem mestu ræður í Washington, Hollywood, á fjölmiðlum, í háskólaumhverfi og smám saman í stærsta hluta auðhringavaldsins, trúir einfaldlega ekki lengur á málfrelsi, hvorki sem samfélagsgildi né stjónskipunarreglu.“ https://rumble.com/v20aq4w-system-update-live-debut-on-rumble.html

Sláandi dæmi um ritskoðun í framkvæmd var náttúrlea þegar sitjandi forseti Bandaríkjanna var gerður brottrækur af Twitter og fleiri samskiptamiðlum fyrir „uppreisnaráróður“, og hin svokallaða „uppreisn“ (og „tilraun til valdaráns“) hefur síðan verið skipulega notuð sem vopn af núverandi stjórn og réttlæting fyrir frekari skerðingum á tjáningarfrelsi. Annað dæmi um stjórnun frá „djúpvaldinu“ sýndi Matt Taibbi fram á þegar aðalmálflutningsmaður FBI varð snögglega málflutningsmaður Twitter og kom í veg fyrir að óhagstæðar fréttir bærust um feðgana Hunter og Joe Biden (af spjaldtölvu þess fyrrnefnda) síðustu vikurnar fyrir forsetakosningar 2020. Þessi tvö dæmi segja vissulega sögu um ritskoðunaræði Demókrata. En þó segja þau enn frekar sögu af annars vegar forsetaefni sem tilheyrir valdakerfi djúpvaldsins og hins vegar þjóðernispopúlista á forsetastóli sem tilheyrir því ekki.

Að áliti Greenwalds er alvarlegast í umræddri breytingu stjórnmálanna höfnun bandarískra frjálslyndra á málfrelsi – til að takmarka vald valdastofnana og sem gildi og verkfæri til að leysa úr ágreiningi. Hann segir að grundvöllur bandarísku stjórnarskrárinnar sé skilningur upplýsingarstefnunnar á mannlegri náttúru, á tilhneigingu mannanna til að líta ólíkt á heiminn og að stefna upp á við gegnum málfrelsi og með því að tjá skoðun okkar þótt hún gangi gegn ríkjandi valdi, án þess að vera refsað fyrir. Málfrelsið er miðlægt í bandarískri sjálfsmynd, þess vegna er breytingin dramatískari. Samkvæmt Greenwald er:

„enginn vafi að málfrelsinu hefur verið kastað með valdi út úr musterinu sem geymir sameiginleg bandarísk gildi og sem flest okkar styðja bara í krafti þess að vera bandarísk. Ég er ekki lengur viss um að slík sameiginleg gildi séu til.“

Niðurstaða okkar verður að Twitterskrárnar sýni hvernig voldugustu stofnanir í heimi kappkosta að stjórna pólitískri orðræðu samtímans, og þær hafa tólin til þess. Viðbrögð þeirra við afhjúpunum Twitterskránna eru í samræmi við það: þögn.

Vígvæðingin á Íslandi (framhaldssaga)

 (Birtist á Neistum 19. september)

Umsvif Bandaríkjanna og NATO á Íslandi aukast jafnt og þétt. Ekki síður árið 2022. Að nokkru leyti tengist það innrás Rússa í Úkraínu, en fyrst og fremst er það þó hluti af breiðara ferli vestrænnar vígvæðingar sem hófst miklu fyrr.

Áfram með Finnafjörð

Einn þáttur hennar er ósk NATO um aðstöðu í Finnafirði austur. Í fyrra, 2021, lagði Guðlaugur Þór utanríkisráðherra fram frumvarp um breytingu á varnarmálalögum og áttfalda stækkun öryggissvæðis við Gunnólfsvíkurfjall á Langanesi, niður í Finnafjörð til að tryggja «öryggishagsmuni Íslands á Norðurslóðum» https://neistar.is/greinar/ys-og-thys-ut-af-nato/ Núna sumarið 2022 bárust fréttir af óskum NATO um langan viðlegukant þar í Finnafirði. Skömmu síðar komu fréttir af ósk frá Utanríkisráðuneytimu um það sama. Framtak og erindisrekstur Kolbrúnar Reykfjörð í sumar er m.ö.o. beint og hnökralaust framhald af því sem Guðlaugur Þór baukaði í fyrra – að tilhlutan NATO. Þessi mál fara að mestu leyti fram á bak við tjöldin, svo erfitt er að leita heimilda og átta sig á hverslu lagt málið er komið.

B-2 þoturnar, sbr. ályktun Húmanista.

Annar þáttur í auknum umsvifum er notkun bandarískra sprenguþotna á Keflavíkurstöðinni. Ekki síst gildir það um B-2 Spirit, dýrustu sprengjuþotur heims., sem hafa komið hér við og við á undanförnum árum. Skv. Wikipedíu voru þessar þotur «aðallega hannaðar fyrir kjarnorkusprengjur». Þær geta borið allt upp í 16 kjarnorkusprengjur hver. Ekki eru þær hugsaðar til landvarna heldur eru þær svo hreinræktuð árásaratæki sem hugsast getur, hannaðar til að fljúga óséðar inn yfir lönd óvinarins og skjóta á hann sprengjum. Þegar árið 2019 kom það fram hjá Bandaríska flughernum að Keflavíkurstöðin væri skilgreind sem «framvarðarstöð» fyrir þessar flugvélar.

Í fyrra var utanríkisráðherra spurður, bæði af Andrési Inga Jónssyni þingmanni og af SHA hvað fælist í hugtakinu «framvarðarstöð». Kolbrún Reykfjörð sendi spurninguna einfaldlega til bandarískra hermálayfirvalda, lét þau skilgreina málið, og kom tilbaka með þau svör að B-2 þoturnar væru hluti af «varanlegum tilflutningi bandarísks liðsafla» (“rotational presence”). Keflavík er sem sagt liður í «rotational presence» flugflotans (sem væri eðlilegra að þýða sem «hreyfanleg viðvera”).

Keflavíkurstöðin er að verða aftur, eða er þegar orðin, bandarísk herstöð, flestar bandarískar herstöðvar á 21. öld hafa einmitt ekki fastan herafla heldur “hreyfanlegan”. Í svörum sínum báru íslensk stjórnvöld ekki á neinn hátt til baka skilgreiningu bandarískra hermálayfirvalda á Keflavíkurstöðinni sem «framvarðarstöð” fyrir þoturnar B-2 Spirit. Sem felur í sér viðurkenningu á skilgreiningunni, án þess að málið sé nokkurn tíma formlega tekið fyrir í íslensku stjórnkerfi.

Nú skal vakin athygli á ársgamalli ályktun/fréttatilkynningu frá Húmanistaflokki Íslands, gefinni út í tilefni af staðsetningu B-2 sprengiþotnanna á Keflavíkurflugvelli í fyrrasumar. Ályktunin greinir vel málið og setur í samhengi. Þar segir:

“”

„Húmanistaflokkurinn á Íslandi fordæmir harðlega samþykki ríkisstjórnar Katrínar Jakobsdóttur á þeirri ákvörðun Bandaríkjanna að gera Keflavíkurflugvöll að skilgreindri framvarðarstöð fyrir B-2 þotur til sprengjuárása eins og fram hefur komið m.a. í fréttum Stövar 2 og visir.is að undanförnu. B-2 sprengjuþoturnar eru einhver skæðustu árásarvopn mannkyns, þær eru hannaðar til kjarnorkuárása og geta borið allt að 16 slíkar sprengjur. B-2 þotunum fylgja um tvöhundruð liðsmenn bandaríska hersins. Þess má geta að þotur þessararar tegundar voru meðal annars notaðar þegar Bandaríkin - með stuðningi „hinna viljugu þjóða“ þar á meðal Íslands - sprengdu upp Bagdad í Íraksstríðinu 2003 til 2011. Með samþykki ríkisstjórnarinnar á að gera Keflavíkurflugvöll að framvarðarstöð B 2 sprengjuþotanna er Ísland orðinn beinn og virkur aðili að þeim stríðum smáum og stórum sem Bandaríkin kunna að heyja. Með þessum hætti verður Ísland jafnframt að skilgreindu hernaðarlegu skotmarki andstæðinga Bandaríkjanna í stríði.“

Aðvörunin í lok álykktunarinnar hljómar spámannlega nú ári síðar þegar staðgengilsstríð USA/NATO við Rússa geisar í Úkraínu. Ísland er í reynd orðinn aðili að því stríði, og gerir sig um leið að skotmarki, m.a. með því að hafa hér framvarðarstöð fyrir árásarvopn á borð við B-2.

Norður-Víkingur 2022

Hvað um aðra vígvæðingu á Íslandi þetta árið? “Varnaræfingin Norður-Víkingur 2022” fór fram í Hvalfirði í apríl í vor. Landganga, og um 700 manns æfði sig á Íslandi en einnig fóru fram æfingar herskipa sunnan við Ísland. «Norður-Víkingur» er fyrst og fremst tvíhliða æfingar Íslands og Bandaríkjanna, á grundvelli varnarsamningsins frá 1951. Þær hafa í heild farið vaxandi. Til marks um það var að Annar floti Bandaríkjanna var endurræstur 2018, hafði þá ekki verið virkur frá 2011). Æfingin 2022 skar sig þó ekki úr að umfangi.

Allt er þetta fyrst og fremst beint og hnökralaust framhald á stefnu þeirri sem áður hafði verið tekin. Ekkert rof varð eða kúvending árið 2022, vegna Úkraínustríðs eða af öðrum sökum. Það er samfella í stefnunni, og stefnan varð ekki til með Úkraínustríðinu. Samfellan gengur út á vígvæðingu. Hina nýju vígvæðingu. Sú vígvæðing hófst í raun með lokum kalda stríðsins um 1990, tók stefnu með «alþjóðavæðingu NATO 1999» og fór á flug með yfirlýstu «stríði gegn hryðjuverkum» 2001. Eftir ca. 2007 hefur vígvæðingin snúist æ beinna um «einpóla heimsskipan», að viðhalda henni og berjast gegn rísandi keppinautum, Kína og Rússlandi.

Helsta viðbót: vopnaflutningur til Úkraínu

Vígvæðingar-marsinn herti þó á sér 2022. Það sem helst hefur bæst við á Íslandi með Úkraínustríðinu er þátttaka Íslands í vopnaflutningum. Strax eftir innrás Rússa í 24. febrúar hófu íslensk stjórnvöld að standa fyrir vopnaflutningum tíl Úkraínu. Um miðjan maí höfðu þau lagt fram 125 milljónir til þess arna. Illa hefur þó gengið að fá fram framlög Íslands skjalfest. Annað atriði er stóraukin «loftrýmisgæsla». Æfingar þær sem voru ca 5 sinnum á ári koma nú á fárra vikna fresti. Nú tala ég mest frá eigin tilfinningu fyrir þotuæfingum og herflutningavélum á Akureyrarflugvelli. Ég tel að tíðni æfinganna hafi a.m.k. tvöfaldast frá undangengnum árum.

Ísland er NATO-hjálenda. Í utanríkismálum ganga hlutirnir sjálfkrafa fyrir sig. Við höfum enga sjálfstæða utanríkisstefnu. Gerum það sem NATO segir. Ísland hefur stutt allar aðgerðir NATO síðustu þrjá áratugi. Og allar stórar aðgerðir Bandaríkjahers. Punktur. Sjálfvirknin er óháð stjórnarsamsestningu. Við flækjum okkur rækilegar í net vígvæðingarinnar með hverju árinu. En ekkert af þessu er í raun nýtt. Úkraínustríðið er aðeins eitt skref enn niður á við.

 

Úkraína og rökfræði staðgengilsstríðsins

 

Birtist á Neistum 17. maí 2022

Þegar ég staðhæfði, skömmu eftir að innrás Rússa hófst, að Úkraínustríðið væri staðgengilsstríð var allt slíkt tal stimplað sem «Pútínáróður» enda væri stríðið einfaldlega þjóðfrelsisstríð Úkraínu. Slíkir stimplar eru vissulega enn á lofti og mynd þjóðfrelisstríðsins er haldið fast að okkur í fjölmilum. Inn á milli heyrist samt oftar og oftar frá háum stöðum, ekki síst í Washington, að Úkraínustríðið sé einmitt – staðgengilsstríð. Það er nauðsynlegt að gera sér grein fyrir sambandi “staðgengils» og þeirra sem hann «staðgengur” fyrir.

Panetta: - Þetta er staðgengilsstríð

Leon Panetta, sem var varnarmálaráðherra Obama-stjórnarinnar 2011-2013 og áður æðsti yfirmaður CIA fer ekki í grafgötur með að stríðið sé stríð milli Bandaríkjanna og Rússlands. Í viðtali við David Vestin hjá Bloomberg þann 17. mars orðar hann það á einföldu mannamáli:

«Í fyrsta lagi, einasta aðferðin til að fást við Pútín er að tvöfalda framlag okkar. Sem þýðir að veita eins mikla hernaðaraðstoð til Úkraínumanna og nauðsynlegt er þannig að þeir geti haldið áfram að berjast við Rússana... Við erum þátttakendur í átökum þarna. Það er staðgengilsstríð við Rússland hvort sem við segjum það eða ekki. Það er það sem í reynd á sér stað. Og af þeirri ástæðu verðum við að vera viss um að við veitum eins mikið af vopnum og mögulegt er... Ekki vera í vafa, diplómatík er gagnslaus nema við höfum áhrif. Og aðferðin til að hafa áhrif er að fara inn og drepa Rússa. Það er það sem Úkraínumenn verða að gera. Við verðum að halda áfram hernaðaraðstoðinni... Af því þetta er valdatafl.» https://www.bloomberg.com/news/videos/2022-03-17/u-s-is-in-a-proxy-war-with-russia-panetta-video

Orð Panetta eru beinlínis skilgreiningin á staðgengilsstríði: utanaðkomandi stórveldi veitir veikara ríki efnahags- og vopnahjálp til að heyja stríð gegn stórveldisandstæðingi sem fyrrnefnda stórveldið vill skaða. Minna ríkið þarf hins vegar að vinna sjálft verkið, með lífi sínu og blóði.

Austin – markmiðið er að «veikja Rússland»

Panetta er að vísu ekki lengur varnarmálaráðherra. En núverandi varnarmálaráðherra BNA, Loyd Austin, sagði að Úkraínumenn skyldu fá «allt sem þeir vilja af vopnum». Staddur í Kíev, eftir fund með Zelensky forseta, var hann var spurður um «markmið Bandaríkjanna» í Úkrínustríðinu og hann svaraði líka mjög skýrt: «Við viljum sjá Rússland veikjast það mikið að það geti ekki gert þess konar hluti sem það hefur gert við Úkraínu.» https://www.commondreams.org/views/2022/04/26/us-secretary-defense-admits-real-strategic-goal-ukraine-quagmire-russia

Lloyd Austin varnarmálaráðherra: markmiðið er að “veikja Rússland”

Fyrrum æðsti stjórnandi Bandaríkjahers í Evrópu, Ben Hodges, orðar hin bandarísku stríðsmarkmið með líkum hætti, þau séu að: “hryggbrjóta að lokum getu Rússlands til að ráðgera valdbeitingu utan Rússlands”. https://www.cbsnews.com/news/face-the-nation-full-transcript-04-17-2022/ Strategistarnir í Washington (og hjá NATO) ætla Úkraínu þetta hlutverk, með duglegri hernaðaraðstoð: að veikja Rússland (jafnvel hryggbrjóta). Það er ærið verkefni og þarf mikið til. Það eru ekki heldur neinir vasapeningar sem Bandaríkin beina til Úkraínu. Samkvæmt New York Times 28. apríl bað Bidenstjórnin þingið nú um 33 milljarða dollara (4,4 billjónir ísl. kr) í viðbót til stríðsins í Úkraínu. Síðan gerðist það 10. maí að þingið hækkaði framlagið upp í 40 milljónir, enda eru flokkarnir tveir á þinginu samstíga og nær engin andstaða. https://www.reuters.com/world/us-house-vote-40-billion-ukraine-aid-package-tuesday-pelosi-2022-05-10/

Þegar sú upphæð kemur ofan á fyrri framlög þingsins til stríðsins er upphæðin orðin um 54 miljarðar dollara. Það eru talsvert meira en árleg meðalútgjöld Bandaríkjanna til eigin nýafstaðins stríðsreksturs í Afganistan (um 46 milljarðar). Ennþá meira sláandi: Upphæðin nálgast heildarútgjöld Rússlands til hermála á heilu ári (á árinu 2021 voru þau 65,9 milljarðar) og eru þó bara liðnir þrír mánuðir tæpir af Úkraínustríði.. https://www.sipri.org/media/press-release/2022/world-military-expenditure-passes-2-trillion-first-time Þessi talnahlutföll eru áhugaverð, ekki síst í ljósi hinna síendurteknu fullyrðinga um að áhyggjur Rússa af Úkraínu séu fullkomlega tilefnislausar, þeir hafi ekkert þaðan að óttast (það má þó minna á að Úkraína var tvívegis á 20. öld notuð til innrása í Rússland og kostuðu tugmilljónir mannslífa). Glenn Greenwald fjallar hér um þessar upphæðir: https://greenwald.substack.com/p/biden-wanted-33b-more-for-ukraine?s=r Framantalin bandarísk hernaðaaraðstoð og framantalin ummæli ráðamanna sýna að ráðamenn vestur þar líta á þetta stríð sem sitt stríð, þó svo formlega sé það aðeins á milli Rússlands og Úkraínu. Það er staðgengilsstríð – og það fylgir rökfræði slíkra stríða.

Óbein bandarísk þátttaka

Úkraína skal ein standa í slagsmálunum við Rússa, a.m.k. ennþá, en þátttaka Bandaríkjanna og NATO verður samt smám saman meiri. Ráðmenn í Washington viðurkenna að Bandaríkjaher þjálfi úkraínska hermenn í Póllandi og Þýskalandi. Vestrænar fréttastofur sögðu frá því að bandarískar leyniþjónustuupplýsingar hefðu hjálpað Úkraínu að granda rússneska Svartahafsflaggskipinu «Moskva» þann 14. apríl. https://edition.cnn.com/europe/live-news/russia-ukraine-war-news-05-05-22/h_fa0900ceed55ba329c1f69702537e9e6 Einnig sögðu vestrænar fréttastofur að sams konar leyniþjónustuupplýsingar hefðu hjálpað Úkraínumönnum að drepa allmarga rússneska hershöfðingja í stríðinu. https://www.abcnyheter.no/nyheter/verden/2022/05/05/195843790/new-york-times-russiske-generaler-drept-etter-hjelp-fra-amerikansk-etterretning

Og bandarískar njósnaupplýsingar hafa líka hjálpað Úkraínuher að staðsetja og skjóta niður rússneskar flugvélar. Mark Milley, formaður bandaríska Herforingjaráðsins (Joint Chiefs of Staff) hældist í síðasta mánuði við þingnefnd og House Armed Services Committee yfir leynilegum aðgerðum í Úkraínu: “Þetta stríð hefur án efa verið best heppnaða leyniþjónustuaðgerðin í hernaðarsögunni,” sagði hann. “Hún er rosaleg, og saga hennar verður einhvern tíma sögð.» https://www.washingtonexaminer.com/policy/defense-national-security/mystery-of-early-russian-failures-in-ukraine-explained-with-new-revelations-of-us-intelligence-help

Kviksyndis-strategían frá Washington

Það er dável þekkt í geópólitík, ekki síst eftir styrjaldirnar í Víetnam og Afganistan, að besta aðferðin til að veikja geópólitískan andstæðing, hernaðarlega og pólitískt, er að egna hann til óyndisúrræða og árásarhegðunar, helst etja honum út í dýrt staðgengilsstríð. Það er gjarnan kallað «kviksyndi» og oft bendlað við «víetnam-syndróm».

Mikilvægasta hernaðarlega hugveita Bandaríkjanna er RAND-corporation. Hún leggur fram greiningar og stjórnlist fyrir Bandaríkjaher. Hernaðaráætlunin gagnvart Rússum sem hún gaf út 2019 hét “Að teygja Rússland” (Extending Russia) og gengur út á að láta “reyna á her eða hagkerfi Rússlands eða pólitíska stöðu stjórnvalda, heima og utan lands... og láta Rússland yfirteygja sig hernaðarlega eða efnahagslega og láta stjórnvöld þar tapa virðingu og áliti heimafyrir og alþjóðlega.” Af beinum aðgerðum í áætluninni sem eiga að grafa undan áhrifum Rússlands og veikja það með hjálp álagsþreytu er efst á blaði og mikilvægust sú að “sjá Úkraínu fyrir hernaðaraaðstoð” (lethal aid). Númer tvö er að “auka stuðning við sýrlenska uppreisnarmenn.” sjá hér

Samanburður við Sýrland, annað staðgengilsstríð, er gagnlegur. James Jeffrey, sérlegur fulltrúi Bandaríkjastjórnar málefnum Sýrlands sagði í vitali 2020 að verkefni sitt væri einmitt að gera Sýrland að «kviksyndi» fyrir Rússa: „Þetta er ekki Afganistan, þetta er ekki Víetnam“, útskýrði hann – en hins vegar: „Verkefni mitt er að gera það að kviksyndi fyrir Rússa.“ https://sputniknews.com/world/202005121079285040-us-military-presence-could-help-turn-syria-into-quagmire-for-russia---special-envoy/

Fljótlega eftir að innrás Rússa í Úkraínu hófst fóru bandarískir strategistar og hermálatoppar að spá löngu stríði (og óska eftir því). Áðurnefndur Mark Miller, formaður Herforingjaráðsins, sagði í byrjun apríl að þetta stríð myndi að líkindum “vara svo árum skipti frekar” en mánuðum. Þá hafa strategistarnir líka von um að stríðið verði farið að “veikja Rússland”. https://www.voanews.com/a/ukraine-war-likely-to-last-years-top-us-military-officer-says-/6517110.html

Bakmaðurinn í Úkraínudeilunnari

Hið geopólitíska stríð stendur á milli Rússlands og BNA/NATO. Úkraína er staðgengillinn, bakmaðurinn er BNA/NATO. Það að bakmaðurinn ætli stríðinu að «veikja Rússland» í stað þess bara að verja Úkraínu stækkar verkefnið ansi mikið, og gerir pólitískar og diplómatískar lausnir deilunnar fjarlægari. Gallinn er að eigi að láta Rússlandi blæða verulega verður Úkraínu að blæða þeim mun meira. En frá sjónarhóli bakmannsins er það auðvitað aukaatriði.

Stefna Bandaríkjanna og annarra helstu NATO-velda gagnvart Rússlandi (og Úkraínu) er ekki alltaf ein og sú sama, en þó verður að segjast að geópólitík Vesturblokkarinnar á 21. öldinni hefur á þessu sviði algjörlega verið stjórnað frá Washington, og aldrei meira en nú.

Það þarf ekki lengi að stúdera háttarlag bandarískra ráðamanna í Úkraínudeilunni til að sjá að ekki eru þeir þar friðarstillar. Hlutverk þeirra er ekki heldur bara að bregðast við gerðum Rússa. Þeir eru megingerendur í deilunni og verk þeirra sýna að markmið þeirra er ekki að vinna að friði heldur hið gagnstæða. Rekjum þess vegna aðeins framlag Bandaríkjanna – með Vesturblokkina í eftirdragi – á nokkrum stigum Úkraínudeilunnar.

Útþensla NATO í austur

Fyrst skal nefna ytri aðstæður deilunnar sem markast umfram allt af útþenslu NATO í austur. Síðustu Sovétleiðtogunum voru gefin margvísleg loforð um öryggistryggingar. Eldri Bush og James Baker utanríkisráðherra sóru þess eið að NATO færi ekki «eina tommu austar» en Þýskaland. Í febrúar sl. skrifaði hinn virti Der Spiegel um viðræður stórveldanna árið 1990 í aðdraganda þess að Varsjárbandalagið var lagt niður:

«Sem betur fer er nóg af skjölum aðgengilegum frá þeim ríkjum sem tóku þátt í viðræðunum, þ.á.m. greinargerðir frá samtölum, samningsútskriftir og skýrslur. Samkvæmt þessum skjölum gáfu Bandaríkin, Bretland og Þýskaland það til kynna að NATO-aðild landa eins og Póllands, Ungverjalands og Tékkóslóvakíu kæmi ekki til greina.» https://www.spiegel.de/international/world/nato-s-eastward-expansion-is-vladimir-putin-right-a-bf318d2c-7aeb-4b59-8d5f-1d8c94e1964d

Loforðin reyndust léttvæg. Þegar árið 1999 gengu einmitt Tékkland og Pólland í NATO. Það var m.a.s. á tíma Jeltsíns, þegar Rússland var að miklu leyti undir forræði Bandaríkjanna og ekki talað um Rússland sem ógn. Enda var þetta engin varnarráðstöfun heldur heimsyfirráðapólitík, BNA að þenja út áhrifasvæði sitt og fyrirbyggja mögulega kappinauta (Wolfowitz-kenningin frá 1992 gekk út á það). Gamalreyndir menn í geópólitík, frá George Kennan til Kissingers, sögðu þó að með því væri gagnvart Rússlandi gengin braut út á mikið hættusvæði. Jeltsín reyndi vissulega að andæfa útþenslunni, en Rússland var enn á hnjánum og varð að láta það yfir sig ganga.

Síðan hélt úþenslustefna NATO áfram í stökkum austur að landamærum Rússlands. Aðeins Hvíta-Rússland og Úkraína voru orðin á milli. Af þeim þótti Úkraína álitlegri til nálgunar vegna sterkra andrússneskra strauma og innbyrðis klofnings landsins, sem heimsvaldasinnar vildu nýta (sjá síðar). Eftir að stórveldið Rússland með tilkomu Pútíns komst aftur á fæturna og hætti að láta að stjórn þeirra í Washington jókst atgangurinn við að vinna Úkraínu frá stóra bróður.

Útvíkkun NATO í austur eftir lok Kalda stríðsins

Árið 2008 lýsti leiðtogafundur NATO í Búkarest yfir að einnig Úkraína „mun verða aðili að NATO“. Þá brást Pútín við hart og sagði: “Hingað og ekki lengra, öryggishagsmunir Rússlands leyfa það ekki.” NATO-aðild Úkraínu sagðist hann líta á sem tilvistarógn, “existensial threat” fyrir Rússland. Hann dró «rautt strik” við Úkraínu. Rússar og aðrir hafa gjarnan líkt þessu við Kúbudeiluna 1962. Kennedy er oft þakkað fyrir að hafa bjargað landi sínu og Vesturlöndum úr mikilli kjarnorkustríðshættu með því að fyrirbyggja sovéskar skotflaugar til Kúbu, draga “rautt strik” við Kúbu. Þetta kom honum þó formlega ekkert við, Kúbanir voru í fullveldisrétti að haga öryggismálum sínum að vild (alveg sambærilegt við hinn heilaga fullveldisrétt Úkraínu að ganga í NATO), en þetta var geópólitík sem sögð var trompa þjóðarrétt. Líklega hafa almennir Rússar litið rauða strik Pútíns svipuðum augum og Vesturlandabúar litu strik Kennedys þá. En í Washington og Brussel var ákveðið að hafa rauða strikið að engu.

Maidan 2014

Nú var markmið bakmannanna í Washington valdaskipti í Úkraínu, sem áfanga í baráttunni við Rússland. Aðferðin var litabylting, vörumerki frá CIA. Tvær atlögur voru gerðar í Úkraínu með 10 ára millibili. Appelsínugula byltingin 2004 var stjórnað af bandarískri utanríkis- og leyniþjónustu en fótönguliðið voru heimamenn. Þessum öflum tókst að láta endurkjósa 2004 og koma sínum manni Jútsjenkó að í stað Janúkóvitsj. Þau valdaskipti gengu þó tilbaka og þessi öfl voru felld að nýju í kosningum. https://www.theguardian.com/world/2004/nov/26/ukraine.usa

Þetta var aðeins forleikur að því sem gerðist árið 2014. Þá var miklu meiru kostað til. Og nú tengdi USA sig við miklu harðsnúnari stjórnmálaöfl. Á útmánuðum þess árs sagði Victoria Nuland aðstoðarutanríkisráðherra að Bandaríkin hefðu á undanförnum árum varið 5 milljörðum dollara til að «koma upp lýðræðislegri getu og stofnunum í Úkraínu» https://www.youtube.com/watch?v=U2fYcHLouXY. Úkraína hafði orðið sjálfstæð 1991, en landið einkenndist af alvarlegum klofningi af sögulegri rót, markaðan ekki síst af sambýlinu langa við Rússland. Klofningurinn liggur eftir landfræðilegum austur-vestur línum sem einkum eru þjóðernis- menningar- og tungumálalegar. Þær línur eru þó líka stjórnmálalegar þar sem hin andrússnesku öfl standa í stórum dráttum hægra megin.

Kortið sýnir hverjir tala hvað. Rauði liturinn sýnir misjafnt hlutfall rússneskumælandi en grænn sýnir nærri hrein úkraínskuhéruð.

Strategistarnir í Washington fundu eðlilega út að gagnlegast væri að tengja sig við hin andrússnesku hægriöfl og þar á meðal öfgahægrið þar sem andrússneska stemningin er allra sterkast. Þau mátti líka nota til brýnna róttækra athafna. Hægrisektor sá um vopnaburðinn. Frjáls félagsamtök (NGO´s) eins og National Endowment for Democracy, George Soros, Freedom House, breska Chatham House o.fl. gegndu burðarhlutverkum. Undirbúningur aðgerða fór mest fram gegnum bandaríska sendiráðið undir stjórn Geoffrey Pyatt sendiherra. Og hann var í reglulegu símasambandi við Victoríu Nuland. Þau ræddu hvaða stjórnmálamenn ættu að mynda næstu ríkisstjórn Úkraínu. «Yats is the guy» (Yats er maðurinn) sagði hún og meinti Arseniy Yatseniuk leiðtoga Föðurlandsflokksins sem komandi forsætisráðherra. Hvað líka varð. Hún talaði um «the big three» og að «Yats» yrði að hafa reglulegt samráð við hina tvo, Klitschko formann Umbótaflokksins og Oleh Tiahnybok, foringja fasistaflokksins Svoboda. Rússar tóku eitt samtalið upp: https://www.youtube.com/watch?v=MSxaa-67yGM

Victoria Nuland og “the big three”, f.v. Oleh Tiahnybok, foringi fasistaflokksins Svoboda, Klitschko formaður Umbótaflokksins og Arseniy Yatseniuk, leiðtogi Föðurlandsflokksins

Á Maidantorgi reif foringi Hægrisektors, Dimitro Jarosh, í ræðustólnum í sundur nýundirritað samkomulag um þjóðstjórn og nýjar kosningar sem gert hafði verið milli forsetans og stjórnarandstöðunnar, samkomulag sem utanríkisráðherrar Þýskalands, Frakklands og Póllands höfðu ábyrgst. Janukovitsj forseti flýði borgina. Næsta dag samþykkti fámennt þjóðþing í Kiev undir blikandi vopnum Hægrisektors að setja af Janukovitsj, lýðræðislega kjörinn forseta. Sjá stutta útgáfu af atburðarás valdaránsins: https://original.antiwar.com/justin/2014/02/23/coup-in-kiev/

Ofbeldið á Maidan-torgi vakti andúðarbylgju gegn Janukovitsj. Áttatíu manns dóu á torginu og götunum, um 20 lögreglumenn. Traustar heimildir eru þó fyrir því að mesta ofbeldið á torginu kom frá „mótmælendum“ úr vopnuðum hópum fasista. Sjá t.d. BBC: https://www.bbc.co.uk/programmes/p02jcrf3/clips Svobodaflokkurinn var með í nýrri ríkisstjórn. Það er enginn vafi á því að velþóknun Nuland og bakmannanna í Washington á m.a. Tiahnybok gaf öfgahægrinu lögmæti og stöðu í komandi Maidan-stjórnkerfi, sem var og er miklu sterkari en fylgi þess meðal almennings segir til um. Öfgahægrið stjórnaði alls ekki valdaráninu en var mjög nytsamlegt voldugri bakmönnum, innlendum og erlendum, til helstu ofbeldisverka og gegndi því lykilhlutverki í valdaráninu, og áfram.

Tíminn 2014-2022

Ný stjórn Maidan-aflanna varð vond stjórn og óvinsæl. Lífskjör í Úkraínu hrundu úr vondum niður í ömurleg. En frá sjónarhóli vestrænu bakmannanna var nýja stjórnin «góð» að einu mikilvægu leyti: Hún var grimmilega andrússnesk. Með valdaskiptunum sköpuðust skilyrði fyrir vestrænu virki á vesturlandamærum Rússlands, reyndar eftir hálfum landamærunum. Villtir draumar heimsvaldasinna rættust.

Nýja stjórnin sagði strax rússneska minnihlutanum stríð á hendur. Í fyrstu vikunni eftir að hún tók völd afnam hún stöðu rússnesku sem eitt opinberra tungumála í landinu, en um þriðjungur þegnanna hafði rússnesku sem fyrsta mál. Afleiðing valdaránsins varð að Úkraína rifnaði í sundur eftir hinum gömlu klofningslínum. Í Moskvu hugsaði Vladimir Pútín fyrst um öryggismál, hann brást við hart og skipulagði þjóðaratkæðagreiðslu á Krím (formlega var hún þó skipulögð af þinginu á Krím) sem leiddi til innlimunar skagans í Rússland. Þarna er Sevastopol, eina flotastöð Rússlands í suðri og hana ætluðu Kremlverjar ekki að missa til Maidanstjórnar og NATO. Og þremur mánuðum síðar var Maidanstjórnin komin í borgarastríð við rússneskumælandi austurhéruðin Donetsk og Lugansk, sem lýstu þá yfir sjálfsstjórn og kölluðu sig síðan «alþýðulýðveldi».

Minsk-samningurinn haustið 2014 (og aftur í febrúar 2015) var alvarlegasta tilraunin til að leysa deiluna um austurhéruðin eftir diplómatískum leiðum: Þar tóku þátt nýi forsetinn Porosjenkó, Pútín, Merkel, og Hollande Frakklandsforseti. Lykilatriði hans voru vopnahlé og stjórnarskrárbreyting í Úkraínu sem tryggði Donetsk og Lugansk ákveðna sjálfsstjórn innan Úkraínu. Samningurinn var viðurkenndur af SÞ og þjóðréttarlega bindandi.

Úkraínska öfgahægrið fordæmdi samninginn frá byrjun. E.t.v. ætlaði Porosjenkó forseti sér aldrei að standa við hann, hann gerði alla vega litlar tilraunir til þess og tók aldrei upp samninga við fulltrúa sjálfsstjórnarhéraðanna. Og hinir vestrænu bakmenn hans þrýstu honum heldur ekki til þess. Borgarastríðið hélt því áfram og drap fólkið þúsundum saman. Þýskaland og Frakkland reyndu að þrýsta á um uppfyllingu samningsins en að litlu marki fyrr en í ársbyrjun 2022. Bandaríkin komu ekkert að Minsk-samningnum og sýndu honum engan áhuga, höfðu væntanlega jafnlítinn áhuga á uppfyllingu hans og úkraínska ofurhægrið. Framlag USA í málinu var á öðru sviði: að vopna og þjálfa Úkraínuher í baráttunni við aðskilnaðarsinna en hernum gekk vonum miður í borgarastríðinu. https://news.antiwar.com/2022/03/16/report-secret-cia-training-program-in-eastern-ukraine-helped-prepare-for-russian-invasion/ Árið 2015 voru herdeildir öfgahægrihópanna Azov og Hægrisektor innlimaðar í úkraínska Heimavarnarliðið, og gegndu lykilhlutverki á «austurvígstöðvunum». Aðskilnaðarhéruðin fengu vopnaaðstoð frá Rússlandi.

Árið 2019 var Zelensky kjörinn forseti, vann yfirburðasigur á Porosjenkó. Stærsta atriðið í stefnu Zelenskys var að lofa friði, hann vildi semja við aðskilnaðarsinna og Rússa og fullnusta Minsk-samninginn. Í innsetningarræðu sinni sagðist Zelensky ekki “hræddur við að tapa eigin vinsældum eða áhorfi… og er viðbúinn að gefa frá mér stöðu mína – ef bara friður kemst á.» En öfgahægrið kom því þá skýrt til skila að friðarsamningar við aðskilnaðarsinna myndu verða nýja forsetanum dýrir. Viku síðar birtist í vefriti einu vital við nasistann Jarosh áðurnefndann, þann sama sem reif sundur samkomulagið við Janukovitsj á Maidantorgi 2014. Jarosh mælti á þessa leið: “Framkvæmd Minsk-samkomulagsins er dauði fyrir lýðveldið okkar... Zelensky sagði í innsetningarræðu sinni að hann væri tilbúinn að tapa vinsældum, áhorfi, stöðu... Nei, han myndi týna lífi sínu. Hann myndi hanga í tré á Khreshchatyk [miðbæjarstræti í Kíev] – ef hann sviki Úkraínu og fólkið sem lét lífið í byltingunni og stríðinu.» https://mate.substack.com/p/siding-with-ukraines-far-right-us?s=r

Zelensky hætti skjótt að tala um að semja við aðskilnaðarsinna og að fullnusta Minsk-samninginn. Það var lífshættulegt. Ef hann hefði fengið stuðning frá hinum væstrænu bakmönnum Maidanaflanna til að framkvæma kosningaloforð sín – og vernd gegn fasistunum – hefði mátt komast hjá miklum djöfulskap og þjáningum. Þann stuðning fékk hann ekki. Að öllum líkindum var það af því í Washington höfðu menn engu meiri áhuga á friði í Donbass en fasistarnir. Samkvæmt tölum SÞ voru 13.000 fallnir í stríðinu gegn sjálfsstjórnarhéruðunum árið 2019. Yfir milljón höfðu fúið yfir til Rússlands.

Innrásin og stríðið – og ábyrgðin

Í desember sl. og aftur í febrúar setti Pútín fram kröfur í Úkraínudeilunni. Kröfunum var beint að Úkraínu en einnig að NATO. Innihaldslega voru kröfurnar einkum þrjár: Úkraína verður að viðurkenna rússnesk yfirráð yfir Krím. Úkraína verður opinberlega að falla frá inngöngu í NATO. Úkraína verður að ná samkomulagi við aðskilnaðarhéruðin. Kröfurnar voru settar fram í formi afarkosta, mótherjar yrðu að taka afleiðingunum að öðrum kosti. Kröfurnar þrjár voru gamalkunnar, þær sömu og Rússar hafa staðið á undanfarin ár. Kröfurnar var ástæða til að ræða, a.m.k. ef friður alls svæðisins væri í mikilli hættu að öðrum kosti. Svarið var þríþætt, nei, nei og nei. Hvorki af hálfu Kiev, Washington né NATO yrðu þessar kröfur ræddar.

Þann 24. febrúar réðist Rússaher inn í Úkraínu. Innrásin kallar hörmungar yfir Úkraínu og hún er þjóðréttarlegur glæpur. Enginn vafi er að mikill meirihluti landsmanna er henni andvígur og vill standa vörð um úkraínskt fullveldi. Rússnesk stjórnvöld frömdu glæpinn, þau gerðu innrásina og bera ábyrgð á henni. Við það verður að bæta að Úkraínustríðið hófst ekki með innrásinni 24. febrúar heldur vorið 2014. Ábyrgðin á því liggur hjá fleirum, m.a. hjá Úkraínustjórn og allra mest hjá bakmönnum hennar, Bandaríkjunum og NATO sem með ögrunarpólitík sinnu stuðluðu að því að glæpurinn yrði framinn.

Með innrás Rússa er sem sagt skollið á útvíkkað stríð. Staðgengilsstríð eins og hér hefur komið fram. Allir aðilar sem til þessa hafa komið að deilunni eru nú ábyrgir fyrir því að leysa hana og stöðva frekari hörmungar. Helstu valkostir stríðsaðila eru þessir: Á að semja eftir diplómatískum leiðum um grundvallarhagsmuni deiluaðila? Á að reyna að vinna stríðið, koma andstæðing sínum á kné? Á að stofna til stórstyrjaldar, t.d. stríði um «lýðræðið í heiminum» gegn «alræðinu í heiminum?

Sigurtónninn að vestan

Á fyrstu vikum stríðsins komu ákveðnir tónar um samningsvilja frá bæði Úkraínu og Rússlandi: «Volodymyr Zelensky forseti Úkraínu segist vera fús til að ræða framtíðastöðu Krím og Donbassvæðisins við Rússland... – Við við getum rætt og fundið málamiðlun um það hvernig þessi svæði eiga að hafa það framvegis, segir hann.» https://www.nrk.no/nyheter/zelenskyj_-villig-til-a-diskutere-krim-og-donbas-1.15883649 Um sama leyti sagðist hann til viðræðu um það að Úkraína falli frá ósk um NATO-aðild. https://www.france24.com/en/live-news/20220308-in-nod-to-russia-ukraine-says-no-longer-insisting-on-nato-membership

Á þeim tveimur mánuðum sem síðan hafa liðið hefur minna heyrst af slíku samningahljóði hjá Zelensky. Í ræðum sínum yfir þjóðþingum og fjölmiðlum Vesturlanda tekur hann undir boðskap Bidens um að stríðið standi um «framtíð lýðræðisins», og biður um «meiri vopn». Og á sigurdaginn 9. maí sagði hann: “Leiðin er erfið en við erum ekki í neinum vafa um að við munum sigra.” https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news-2022-05-09/card/zelensky-marks-victory-day-with-a-promise-of-russia-s-defeat-HGUXDPVOw3eyxcCHVVBn Málflutningur hans hefur smám saman færst til samhljóms við þann “sigurtón” sem orðið hefur alveg ríkjandi vestan hafs undanfarnar vikur.

Bretland og Bandaríkin keyra samræmda línu í málinu, hún er sú að Úkraína sé sigursæl og hugrökk, hún eigi að berjast sem ákafast, þiggja vopn og ekki semja við Pútín. “Absolutely they can win” sagði Kirby talsmaður Pentagon 6. apríl. Og Austin varnarmálaráðherra sagði: «Úkraínumenn eru fyrirmynd fyrir hinn frjálsa heim, geta unnið stríðið við Rússland og skulu fá allt það sem þeir biðja um af vopnum.” Úkraínska vefritið Ukrainska Pravda sagði frá heimsókn Boris Johnsn til Kiev 5. maí, og greindi frá fundi hans með Zelensky. Boris Johnson kom með þau skilaboð frá «sameinuðu Vestrinu» til forsetans og Úkraínumanna að «jafnvel þótt Úkraínumenn væru tilbúnir að undirrita eitthvert samkomulag um tryggingar við Pútín værum [við] það ekki... Pútín er stríðsglæpamaður, það þarf að beita hann þrýstingi, ekki samningaviðræðum (he should be pressured, not negotiated with)». https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/05/5/7344206/

Ekki óvænt sendi NATO forstjóri Jens Stoltenberg út sama boðskap: “Úkraína getur unnið þetta stríð” og bætir við að NATO verði að halda áfram að auka hernaðarhjálpina við Kíev”. https://www.stuff.co.nz/world/europe/300588804/ukraine-can-win-this-war-against-russia-says-nato-chief

Vestrið hefur samt ekki allt «sameinað» í afstöðu sinni. Það sést m.a. á því að eftir að Boris Johnson heimsótti Kiev hefur Macron Frakklandsforseti tjáð þá skoðun sína að friður muni aðeins nást gegnum samninga: «Við viljum hafa frið að byggja morgundaginn á... Við verðum að gera það með Rússland og Úkraínu við borðið.” Og hann varaði við því að reyna að «auðmýkja Rússa». https://www.euronews.com/my-europe/2022/05/09/macron-warns-against-humiliating-russia-over-war-in-ukraine Macron er hins vegar einn fárra leiðtoga Vesturlanda sem hefur verið í sambandi við Kremlverja. Anthony Blinken hefur t.d. ekki talað við Lavrov kollega sinn síðan innrásin hófst. Hann telur væntanlega æskilegra að vopnin fái að tala.

Sigurhrópin eru ósk um framlengt stríð

Sigurmálflutningurinn býður fyrst og fremst upp á stigmögnun. Hann dregur á langinn hörmungar Úkraínu (og alþjóðlegu efnahagsafleiðingar sömuleiðis) og með hverri viku sem stríðið fær að þróast eykst hættan á glæfrum, mistökum eða asnaskap sem leiða til beinna átaka NATO og Bandaríkjanna við annað stærsta kjarnorkuveldi heims.

Á hinn bóginn eru litlar líkur til að Rússar játi sig sigraða og bakki út á næstunni, m.a. af því rússneska þjóðin sýnist deila þeirri hugmynd með Vladimír Pútín að Úkraína sem NATO-ríki væri “tilvistarógn” við sjálfstætt Rússland. Það er ekki heldur líklegt að Rússar víki mikið frá kröfunum þremur sem þeir settu fram áður en innrásin hófst. Sá ímyndaði «sigur» sem talað er um í Vestrinu fengist aldrei nema mjög mikið hefði gengið á áður, trúlegast stórstyrjöld sem varla verður «sigur» neins. Hvers konar stigmögnun stríðsins mun væntanlega ekki heldur draga úr tilfinningu Rússa fyrir «tilvistarógn» frá NATO, þvert á móti.

Framlenging stríðsins (í von um «sigur») og höfnun viðræðna um pólitíska lausn deilunnar boðar sem sagt ekkert nema skelfingu fyrir Úkraínu. Þjónar sú framlenging einhverjum tilgangi? Já, frá geópólitíska sjónarhólnum í Washington þjónar hún þeim tilgangi að «veikja Rússland» og þá væri tilgangi staðgengilsstríðsins náð. «Sigur»-málflutningurinn hefur þann eina tilgang. Í þeim tilgangi hvetur Washington Útraínu til að fórna sér sjálfri.

Hver er afstaða Íslands? Ísland hefur enga utanríkisstefnu. Ísland er bara NATO-land, punktur. Hoppar þegar Washington eða Bussel segja «hoppa!» Annað ekki. Ísland getur að vísu ekki veitt Úkraínu hernaðaraðstoð, en tekur eftir megni þátt í þeirri efnahagslegu heimsstyrjöld sem hafin er gegn Rússlandi. Tekur líka fullan þátt í upplýsingastríðinu sem er einn grundvallarhluti hernaðarins. Ástandið í landinu og á samanlögðu Alþingi einkennist af stríðsæsingi til stuðnings við stríðið, við staðgengilshernað Vestursins. Katrín Jakobsdóttir segist auk þess styðja það ef Finnland og Svíþjóð sæki um NATO-aðild og vill stuðla að því að þær umsóknir yrðu afgreiddar með hraði. Það þýðir stuðningur við þá stækkun NATO sem þegar hefur leitt til til stríðs. Þar stendur meginstraumsvinstrið, en lengra út á vinstri kanti er stríðið ekki-þema. En sú dapurlega staðreynd er ekki þema þessarar greinar.

Úkraína í taflinu mikla

 

                                    (Birtist  á Neistum 26. febrúar 2022)

Við heyrum það alls staðar, Úkraínudeilan snýst um yfirgang og árásarhneigð einræðisherrans í Kreml gagnvart varnarlitlu sjálfstæðu grannríki hans, Úkraínu. Yfirgang sem jafnframt er «ógn við öryggi í Evrópu” eins og utanríkisráðherann okkar segir.

Já, deilan snýst um frelsi og valkosti Úkraínu. En hún snýst um fleira. Um öryggi Rússlands, eins og Pútín klifar á. Hún snýst líka um grundvöll bandalagsins NATO og um þenslu þess í austur – og um hlutverk Bandaríkjanna í Evrópu.

Hver ber ábyrgðina? “Rússland eitt ber ábyrgð á þeim dauða og eyðileggingu sem árásin hefur í för með sér” segir Joe Biden. «En krise skapt av Russland alene» segir Jens Stoltenberg. Það sama segja Katrín, Bjarni og Guðni Th. Svona einfaldlega liggur ábyrgðin samt ekki.

Það er illmögulegt að taka vitræna afstöðu í Úkraínudeilunni nema að gera það í sögulegu ljósi. Það gerði Bogi Ágústsson á sinn hátt í fréttaþætti fyrir nokkrum dögum. Hann dró saman rússneska utanríkisstefnu sögulega: “Segja má að stöðug útþensla hafi ríkt öldum saman í því skyni að ná yfirráðum í grannlöndum Rússlands í vestri.” Þetta hljómaði eins og samþjöppuð réttlæting fyrir hinu vestræna viðhorfi til Rússa. https://www.ruv.is/utvarp/spila/spegillinn/25249/7gpd4d/stada-og-saga-ukrainu

En myndin er fölsk. Vissulega er Rússland stórveldi, hefur verið það a.m.k. frá dögum Péturs mikla á 18. öld. Rússland er «náttúrulegasta» stórveldi í Evrópu. Rússar eru langstærsta þjóð Evrópu, búandi í risastóru landi. Fyrir 3-5 öldum stigóx Rússneska ríkið, einkum í styrjöldum við aðsteðjandi mongóla og Svía (og að nokkru leyti Tyrkjaveldi). En síðustu rúm 200 árin hafa stryrjaldir Rússa verið varnarstríð; stríðið við Napóleon, Krímstríðið við Breta og Frakka, stríðið við Japani 1905, stríð við Vilhjálm 2 Þýskalandskeisara í Fyrri heimsstyrjöld, stríðið við Hitler. Þessi stríð voru háð innan landamæra rússneska (og sovéska) ríkisins. Innrásarherirnir – allir nema Japanir – komu úr vestri, og yfirleitt gegnum Úkraínu.

Stríðið við Hitler var Rússum dýrt, 27 milljónir fallinna Sovétborgara og vesturhluti ríkisins eitt flag eftir. Eftir þau ósköp gripu Sovétrússar til harkalegra ráðstafana og komu sér upp „stuðpúðabelti“ vestan við sig sem tryggja skyldi að í þeim ríkjum sætu „vinsamleg“ stjórnvöld. Útþensla? Ja, það má a.m.k. auðveldlega túlka það svo að það hafi verið öryggisráðstöfun fremur en útþensluráðstöfun (þónokkur þessara ríkja höfðu raunar verið í bandalagi við Hitler). En Sovétríkin voru orðin risaveldi, fátækt en hernaðarlega sterkt.

Tilgangur NATO: «Halda Rússum úti Bandaríkjunum inni og Þjóðverjum niðri»

Heimsstyrjöldinni, herhlaupinu «Operasjón Barbaraossa» inn í Sovétríkin, var varla lokið þegar hafið var enn eitt stríð, nú «kalt», gegn Sovétríkjunum undir bandarískri forustu. Þremur og hálfu ári frá stríðslokum var NATO stofnað þeim til höfuðs (sex árum á undan Warsjárbandalaginu).

Opinn og yfirlýstur tilgangur NATO var að verja lýðræðisríki í vestri gegn Sovétríkjunum og kommúnistahættunni. En fyrsti framkvæmdastjóri NATO, Lord Hastings Ismay, orðaði hins vegar tilgang þessa bandalags Bandaríkjanna og Vestur-Evrópu talsvert betur: NATO var stofnað til að «halda Rússum úti, Ameríkönum inni og Þjóðverjum niðri» sagði hann. Bandaríkin voru ráðandi í bandalaginu og þannig tryggði NATO úrslitaáhrif þeirra í Evrópu (fyrst vestanverðri).

Tíminn leið til ársins 1991. Þá leystust Sovétríkin upp og Varsjárbandalagið líka. Þar með var yfirlýstur tilgangur bandalagsins NATO (að verjast kommúnismanum) horfinn og lá nú beinast við að leggja það niður líka. Síðustu Sovétleiðtogunum voru líka gefin margvísleg loforð um öryggismál. Nýlega skrifaði hinn virti Der Spiegel um viðræður stórveldanna árið 1990 í aðdraganda þess að Varsjárbandalagið var lagt niður:

Sem betur fer er nóg af skjölum aðgengilegum frá þeim ríkjum sem tóku þátt í viðræðunum, þ.á.m. greinargerðir frá samtölum, samningsútskriftir og skýrslur. Samkvæmt þessum skjölum gáfu Bandaríkin, Bretland og Þýskaland það til kynna að NATO-aðild landa eins og Póllands, Ungverjalands og Tékkóslóvakíu kæmi ekki til greina. Í mars 1991 lofaði breski forsætisráðherrann John Mayor í heimsókn í Moskvu að «ekkert slíkt mun gerast». https://www.spiegel.de/international/world/nato-s-eastward-expansion-is-vladimir-putin-right-a-bf318d2c-7aeb-4b59-8d5f-1d8c94e1964d Áður hafði Der Spiegel vitnað í ummæli James Baker utanríkisráðherra Bandaríkjanna þegar rætt var um mögulega sameiningu Þýskalands. Með orðum hans yrði þá «engin útvíkkun lögsagnarumdæmis NATO-herja eina tommu austar» https://www.spiegel.de/international/world/nato-s-eastward-expansion-did-the-west-break-its-promise-to-moscow-a-663315.html

„Halda Bandaríkjunum inni"

Málin tóku þó fljótt aðra stefnu. Sovétríkin leystust upp í desember 1991. Bandaríkin litu á það sem «gullið augnablik» fyrir sig sem opnaði þeim fordæmalausa möguleika. Strax árið 1992 lagði hermálaráðuneytið Pentagon sína hermálaáætlun, Defence Planning Guidance 1994-1999. Þar er lögð megináhersla á það atriði að Evrópa megi aldrei leysa sín öryggismál á eigin spýtur, án aðkomu Bandaríkjanna. Eins og þar segir:

Rautt strik í Úkraínudeilu

 

 (birtist á Neistum 31. janúar 2021)

Á taflborði stórvelda hefur tvennt markvert gerst á nýbyrjuðu ári: a) Joe Biden Bandaríkjaforseti sagðist nú í vikunni gera ráð fyrir því að Vladimír Pútín muni senda Rússlandsher til innrásar í Úkraínu. Rússarnir koma, Rússarnir koma! Og vestrænir meginstraumsmiðlar og íslenskar endurvarpsstöðvar enduróma þann boðskap rækilega. b) Í herbúðunum hinum megin gerist það að Pútín setur Bandaríkjunum afarkosti. Hann krefst «trygginga» gegn allri frekari austurstækkun NATO. Ella verði NATO að taka afleiðingunum. Hann dregur þar með «rautt strik» í sandinn. Ræðum seinna atriðið fyrst.

Rússneskir úrslitakostir – og Rússagrýla

Utanríkisráðherrar Bandaríkjanna og Rússlands hittust nú í janúar í Genf til viðræðna um öryggismál Evrópu. Þar settu Rússar Bandaríkjunum og NATO úrslitakosti. Þeir kröfðust þjóðréttarlega bindandi «trygginga» gegn frekari austurstækkun NATO, fyrst og fremst trygginga gegn inngöngu Úkraínu í NATO og gegn uppsetningu bandarískra skotflaugakerfa í landinu til árása á Rússland (sem væri jú mjög hliðstætt því að Rússar fengju Kanada í lið með sér og færu að reisa þar mikil skotflaugakerfi við bandarísku landamærin). Með þessu «rauða striki» vísa Rússar jafnframt til válegrar þróunar eigin «öryggis» eftir 1990:

Þegar semja skyldi um sameiningu Þýskalands eftir fall múrsins 1989 og inngöngu landsins í NATO voru Gorbatsjov og Sovétleiðtogum gefin loforð um að NATO færi ekki austar en það. Aðalritari NATO Manfred Wörner lýsti t.d. yfir 17. maí 1990: „Þannig verður það með sameinað Þýskaland í NATO. Sú staðreynd að við ætlum ekki að staðsetja NATO-heri handan við landsvæði Sambandslýðveldisins [Þýskalands] gefur Sovétríkjunum traustar tryggingar um öryggi.“ https://www.nato.int/docu/speech/1990/s900517a_e.htm

Þetta reyndust innantóm orð. Eftir skamma bið – til ársins 1999 – var NATO-ríkjum í Evrópu skjótlega fjölgað um nákvæmlega helming (úr 14 í 28), alveg upp að vesturgluggum Rússlands! NATO hafði þá étið upp allt “stuðpúðabeltið” sem Sovétríkin komu upp vestan við sig eftir seinna stríð. Í nýlegu viðtali lýsir Mikhail Gorbatsjov yfir stuðningi við þá aðgerð Pútíns að teikna þetta “rauða strik” um öryggi Rússlands og setja NATO kosti. https://www.nettavisen.no/nyheter/utenriks/gorbatsjov-mener-usa-ble-arrogante/s/12-95-3424223896

Það varð hins vegar strax ljóst á vestrænum viðbrögðum við þessu að hvorki Bandaríkin né NATO eru til viðræðu um slík skilyrði. Aldeilis ekki um að stöðva útþensluna í austur. Í beinu framhaldi af viðræðunum í Genf sem skiluðu engum árangri hafa komið harkalegri meldingar en áður frá höfuðstöðvum NATO og frá Biden-stjórninni: um staðsetningu nýs herafla í Eystrasaltsríkjum og Austur-Evrópu. Sem sagt meiri bandarískur (og NATO) herafli nær rússnesku landamærunum. https://www.ruv.is/frett/2022/01/25/nato-bodar-aukinn-vidbunad-i-austri

Það sem við fáum að heyra er að Rússar hafi dregið saman á annað hundrað þúsund manns nærri landamærum Úkraínu, sýni ógnandi tilburði, reki árásarhneigða útþenslustefnu, stefni á innrás og hyggist leggja undir sig landið, hafi siktað út menn í komandi leppstjórn o.s.frv. Hernaðaraðstoð Bandaríkjanna og Breta í Úkraínu er hins vegar annars eðlis. Miklar vopnasendingar þangað til margra ára eru enn auknar, þjálfun á vegum Bandaríkjahers, Breta – og CIA bæði í Úkraínu og Bandaríkjunum en það er ekki af árásarhneigð heldur til bjargar frelsi og lýðræði(!)

Yfirvöld í Kiev sem komu til valda í CIA-stýrðri litabyltingu 2014 hafa það meginhlutverk í tilverunni að vera andrússnesk. Í öllu öðru voru þau heillum horfin frá byrjun. Fyrsta verk þeirra var að afnema stöðu rússnesku sem annað opinbert tungumál í Úkraínu (um þriðjungur þegnanna hafði rússnesku sem fyrsta mál) og þremur mánuðum síðar var Kiev-stjórn komin í stríð við austurhéruðin í eigin landi. Síðan þá hafa þau stöðugt æpt um rússneska íhlutun og yfirvofandi rússneska innrás. Þau kynda undir andrússneskum kenndum, og þiggja vissulega fyrir það mikla efnahags- og hernaðaraðstoð og herþjálfun úr vestri. Það hefur fyrst og fremst nýst þeim til að leiða athyglina frá innlendri kreppu, og fóðrar um leið fasísku öflin í landinu sem vilja stríð, leika lausum hala og vinna flest skítverk.

Innrás?

Hvað boða heræfingar Rússa skammt frá Úkraínsku landamærunum (að vísu 200 km frá)? Innrás? Ja, bein árás Rússa á Úkraínu, og hernám alls landsins er harla ólíkleg. Í fyrsta lagi af því Úkraína um þessar mundir býður fátt af því sem gæti freistað Rússa. Hagkerfið er í kreppu og kaldakoli, alveg sérstaklega eftir CIA-stýrðu litabyltinguna 2014 (t.d. er vélaiðnaðurinn, sem áður stóð þar sterkt, búinn að vera). Í öðru lagi skiptir það ekki minna máli að slíkt stríð myndi reka Evrópuríkin upp til hópa fastar í fang Bandaríkjanna, þjappa saman bandamönnunum í NATO, fjölga NATO-herjum í Austur-Evrópu og leiða til enn hertra viðskiptaþvingana og frekari einangrunar Rússlands. Í þriðja lagi væri það ógnarfyrirhöfn að hernema til frambúðar þetta stóra land þar sem andrússnesk stemning er fyrirfram meira en nógu sterk.

Strategistar í Bandaríkjunum telja hins vegar ófrið í Úkraínu æskilegan. Mikilvægasta hernaðarlega hugveita Bandaríkjanna er RAND-corporation. Hún leggur fram greiningar og stjórnlist fyrir Bandaríkjaher. Hernaðaráætlunin gagnvart Rússum sem hún gaf út 2019 hét “Að teygja Rússland” (Extending Russia) og gengur út á að láta “reyna á her eða hagkerfi Rússlands eða pólitíska stöðu stjórnvalda heima eða utan lands... og láta Rússland yfirteygja sig hernaðarlega eða efnahagslega.” Í beinum aðgerðum í áætluninni er “vopnaaðstoð við Úkraínu” efst á blaði, næst kemur “að auka stuðning við sýrlenska uppreinarmenn” svo “að stuðla að valdaskiptum í Hvítarússlandi”, þá “að nýta spennuna í Kákasuslöndum” – og áherslur þessar endurspeglast dável í þeirri þróun sem síðan hefur orðið. Sjá https://neistar.is/greinar/rand-stofnunin-og-austfirdir-stridsaaetlanir-gegn-russlandi/

Jafnframt því að «teygja Rússland» og þreyta Rússa þjónar hámörkun spennunnar í Úkraínu því að hindra slökun í Evrópu, viðhalda ótta og spennu, viðhalda vígvæðingu. Síðustu áratugi er það augljós staðreynd að friðsamleg efnahagsþróun ein og sér leiðir til þess að Vesturblokkin dregst aftur úr í efnahagssamkeppni og heimsforræði hennar er þess vegna á fallanda fætii. Friðsamleg þróun er henne sem sé lífshættuleg! Vestræn yfirráð, einkum Bandaríkjanna, byggjast nú fyrst og síðast á hernaðarlegum yfirburðum. Þess vegna er það stefnan í vestrænum valdamiðstöðvum að láta Rússagrýluna (og «gulu hættuna» gegnsýra stjórnmálin sem allra mest. Og það er fyrst og fremst á hernaðarsviðinu sem t.d. bandamennirnir í Evrópu eru upp á Sam frænda komnir. Vald og staða BNA byggist á því að aldrei verði slökun.

Stjórnvöld í Mosku vilja forðast stríð í Úkraínu. Sérstaklega litist þeim örugglega mjög illa á hernám alls landsins gegnum leppstjórn, en RÚV hefur einmitt bergmálað fréttir um slík plön nýlega. https://www.ruv.is/frett/2022/01/22/segja-russa-aetla-ad-koma-a-leppstjorn-i-ukrainu Engu að síður getur þarna skollið á stríð með beinni rússneskri íhlutun. Langlíklegasta tilefni slíks hernaðar væri stórfelld árás Úkraínuhers á aðskilnaðarhéruðin Donbass og Lugansk. Þar eru Rússar meirihluti íbúa og mörg hundruð þúsund íbúar með rússneskt ríkisfang. Stórárás sem ógnar tilveru aðskilnaðarhéraðanna mun Moskvustjórn varla horfa aðgerðarlaus upp á.

Rússar viðurkenni sjálfstæð aðskilnaðarlýðveldi?

Hvað gera Rússar þá ef dregur til slíkra tíðinda? Rússland er að ýmsu leyti í þröngri stöðu. En Pútín hefur valkosti við innrás, og ekki eins ólíklega. Í rússnesku Dúmunni er sá valkostur ræddur nú í vikunni að Rússar hóti að viðurkenna formlega sjálfstæði aðskilnaðarhéraðanna tveggja (líkt og fordæmi er fyrir í Suður-Ossetíu og Abkasíu 2008) https://www.reuters.com/world/europe/russian-parliament-discuss-recognising-rebel-held-east-ukraine-independent-2022-01-21/ . Seinna mögulega að skipulagðar væru kosningar um inngöngu héraðanna í Rússland (sbr Krím 2014). Þessi hótun yrði trúlegast sett fram í samhengi við kröfu á hendur Úkraínustjórn um að viðurkenna Minsk-samninginn frá 2014, samning sem m.a. hljóðaði upp á víðtæka sjálfsstjórn einstakra héraða í Úkraínu og jafna stöðu tungumálanna tveggja, en sem Úkraínustjórn hefur hvergi staðið við, og ætlar sér ekki að gera.

Slíkri “hótun” Rússa yrði örugglega fagnað af almenningi í austurhéruðunum. Á utanríkissviðinu gæti þetta verið sterkur leikur líka. Minsk-samningurinn var viðurkenndur af SÞ og er því þjóðréttarlega bindandi. Ekki er ólíklegt að ýmsir evrópskir leiðtogar myndu ýta á Úkraínu að uppfylla samninginn til að forðast stríð. Ef Kiev svaraði þeirri hótun Rússa með því að herða stríðið gegn aðskilnaðarsinnum lægi beint við að Rússar aðstoðuðu þá aðila sem þeir hefðu þá þegar viðurkennt sem sjálfstæð ríki. Með beinni hernaðaríhlutun í þeim héruðum. Það er líka alveg möguleiki að viðbrögð Evrópuríkja (og annarra) við því yrðu ekki eins einhuga og ef um beina innrás væri að ræða.

Breytt styrkleikahlutföll

Þróun Úkraínudeilunnar er merki um hvað styrkleikahlutföll í heiminum (milli vestrænu blokkinnar og þeirrar óvestrænu) breytast hratt. Ekkert þessu líkt var hugsanlegt fyrir 10 árum síðan. Skefjalaus útþensla Vesturblokkarinnar í austur var framkvæmd í krafti þess að Rússland var veiklað eftir 1990 og komið niður á hnén. Rauða strikið sem Pútín dregur í sandinn er merki um að sú staða sé breytt. Rauða strikið merkir: Þessir menn munu aldrei láta staðar numið fyrr en þeir eru neyddir til þess, við rautt strik. Það blasir við hvað Rússlandi hefur aukist afl og þor. Rússland er ekki lengur upp á Vestrið komið hvorki pólitískt né efnahagslega. Rússland treystir sér til að láta hart mæta hörðu. Litabyltingin í Úkraínu 2014 var síðasta stóráhlaup bandarískrar/vestrænnar útþenslustefnu og hún mun vonandi stranda þar líka.

Liðskönnun Antony Blinkens á Norðurslóðum

 (birtist á Neistum 23. maí 2021)

Liðskönnun Antony Blinkens á Norðurslóðum gekk vel. Allir flokkar á Alþingi Íslendinga stóðu prúðan heiðursvörð þegar hann gekk könnunarganginn. Hann var ekki spurður um nýja norðurslóðastefnu Bandaríkjahers. Sergei Lavrov var hins vegar sagður efna til átaka á Norðurslóðum, vegna einhvers sem hann sagði aldrei.

Kurteislegt tal í Hörpu

Eftir fund þeirra Guðlaugs Þórs Þórðarsonar í Hörpu sagði Antony Blinken: “Sem bandamenn á Norðuslóðum vilja Íslendingar og Bandaríkjamenn tryggja að heimshlutinn verði áfram laus við átök, þar sem samvinna ræður.“ Íslensku blaðamennirnir létu þetta gott heita og spurðu hann ekki frekar um stefnu og athafnir Bandaríkjanna á Norðurslóðum, hvorki á þessum fundi né öðrum. Enda telja þeir vandamálið liggja annars staðar. Bogi Ágústsson orðaði það svo í sjónvarpsfréttum 18. maí: „Lavrov varaði vestræn ríki við að gera kröfur til Norðurskautssvæðisins, það tilheyri Rússum.“ Svo át hver það eftir öðrum að Sergei Lavrov hefði komið með „stóryrtar yfirlýsingar“ um að „Norðurskautssvæðið tilheyri Rússum“ og þær kröfur „brjóta í bága við alþjóðalög um hafrétt á svæðinu“ (sjá t.d. Fréttablaðið 20. maí). Það er auðséð hvar ógnin er og yfirgangurinn! Gallinn sá er að Lavrov sagði þetta aldrei, og orð Blinkens tjá ekki Norðurslóðastefnu Bandaríkjanna.

Kurteislegt tal Antony Blinkens um spennuleysi og umhverfisvernd í norðri hefur það hlutverk að breiða yfir staðreyndir, sem er vígvæðing Norðurslóða, leidd af Bandaríkjunum. Fundir Norðurskautsráðsins hafa lengi undafarið snúist um annað en hermál. En á fund ráðsins í Finnlandi í maí 2019 var Pompeo utanríkisráðherra mættur og lýsti yfir: “Þetta er stund Ameríku til að standa upp sem heimskautaþjóð... Svæðið er orðið að vettvangi hnattrænna valda og samkeppni.“ Hann réðist þar harkalega á „yfirgang“ Rússa og Kínverja á Norðurslóðum.

Skömmu eftir valdatöku Bidenstjórnar birtu höfuðstöðvar Bandaríkjahers stefnu sína fyrir Norðurheimskautssvæðið í bæklingi með heitið: „Að endurvinna yfirráðin á Norðurskautssvæðinu. Norðurslóðastefna Bandaríkjahers.“ Þar má lesa: „Breytingarnar í hinu landfræðipólitíska umhverfi og aðgerðir stórveldakeppinauta ásamt breytingum í náttúrulegu umhverfi krefjast þess að herinn endurstilli og endurskerpi valkostina við að byggja aftur upp mátt okkar á Norðurskautssvæðinu.“ https://api.army.mil/e2/c/downloads/2021/03/15/9944046e/regaining-arctic-dominance-us-army-in-the-arctic-19-january-2021-unclassified.pdf Blinken minntist ekki á þessa stefnuyfirlýsingu í Hörpu, og íslenskir blaðmenn voru þá ekki heldur að ónáða utanríkisráðherrann með óþægilegum spurningum þarum.

Grænland, Noregur og Atlantshafsflotinn

Blinken kom hingað með viðkomu í Danmörku. Mikilvægasta erindi hans þangað var að ræða Grændlandsmál og hitta fólk úr grænlensku heimastjórninni (einnig þeirri færeysku). Hann lýsti þar yfir ánægju sinni vegna stórlega aukinna útgjalda Dana til varnarmála á Grænlandi. Danska ríkisstjórnin samþykkti í febrúar sl. 40 milljarða aukningu til málaflokksins. Þessi gríðarlega hækkun kom eftir mikinn þrýsting frá Washington. Berlingske hafði í ágúst 2019 eftir Peter Viggo Jakobsen, lektor í Varnarmálaakademíunni dönsku: „Það er feiknalegur þrýstingur á Danmörku til að fá okkur til að hafast meira að á Norðurheimskautssvæðinu sem þjónar bandarískum hagsmunum. Bandaríkin segja: 'Setjið upp hjálminn og komið með í bardagann'.“ https://www.berlingske.dk/nyheder/ekspert-danmark-er-under-gigantisk-pres-usas-budskab-er-spaend-nu-hjelmen Þetta var í anda Trumps sem pressaði mjög á NATO-bandamann að leggja meira fram til hermála. Danir höfðu sem sagt látið undan þessum þrýstingi og Blinken lýsti ánægju sinni með það.

Úkraína: Hver byggir upp spennuna?

(Birtist á Neistum  22. apríl 2021)

Spennustig er hátt í Úkraínudeilunni. Diplómatísk samskipti Rússa og Bandaríkjanna hafa líklega ALDREI verið verri. Rússar hóta árásaröflum öllu illu. Samkvæmt NATO stunda þeir «óréttlætanlega hernaðaruppbyggingu». Það gera þeir þó innan eigin landamæra. Hver magnar upp spennuna?

Sagan harkalega

Rússar eru stærsta þjóð í Evrópu. Þeir hafa ráðið stóru evrópsku austurléttunni vestan Úralfjalla og lengst austur um Síberíu nokkurn veginn óslitið í á fjórðu öld, frá dögum Péturs mikla, og raunar alveg frá því þeir hrintu í áföngum af höndum sér útþensluríki Mongóla, Gullnu hordunni.

Í Rússlandi ræður ríkjum mjög samþjöppuð auðstétt, kennd við fáveldi, óligarkí. Eignaskiptingin harla ójöfn – mætti að því leyti samlíkjast við stórþjóð í Vesturheimi, Bandaríkin. Ráðandi hugmyndafræði (eftir að Rússar létu af hvers konar sósíalisma) er þjóðernissinnuð íhaldssöm austurkristni. Réttindi minnihlutahópa eins og samkynhneigðra og hinseginfólks eru heldur bágborin, og félagafrelsið og útgáfufrelsið mættu vera betri, hafa þó æði oft verið verri. Eiríkur Bergmann kallar Rússland „valdboðsríki“ og mótmæli ég því ekkert.

Svo eru það utanríkis- og varnarmálin. Rússar og þjóðarleiðtogar þeirra búa á margan hátt í óblíðu ytra umhverfi. Þeir búa við harkalegan utanríkispólitískan veruleik. Eitt atriði er sléttlendið, landið er opið og berskjaldað í vesturátt. Útþenslusinnuð veldi hafa notfært sér það, og eftir miðaldir hafa allar innrásir í Rússland komið einmitt úr vestri. Pólsk-litháíska samveldið réðist þar inn í byrjun 17. aldar (hertók Moskvu 1610), Karl 12. Svíakóngur réðist þar inn á 18. öld, Napóleon hundrað árum síðar og Þjóðverjar bæði 1914 og 1941. Sovétríkin misstu a.m.k. 25 milljónir þegna sinna í seinni heimsstyrjöld, og eftirá var vesturhluti landsins eitt blæðandi flagsæri.

Áherslur Rússa í utanríkismálum byggja á þessari sögu. Eftir síðastnefnda hildarleikinn gripu þeir, Sovétrússar, til nokkuð harkalegra ráðstafana, og komu sér upp „stuðpúðabelti“ vestan við sig. Þeir áskiluðu sér þann rétt að tryggja að í belti ríkja vestan þeirra sætu þeim „vinsamleg“ stjórnvöld. Og „vinsamleg“ túlkun á því er sú að það hafi verið meiri öryggisráðstöfun en útþensluráðstöfun. Hafa má líka í huga að lönd eins og Búlagía, Rúmenía, Ungverjaland og einnig Finnland höfðu verið í bandalagi við Hitler á stríðsárunum. En svarið kom: í beinu framhaldi af stríðslokunum var NATO stofnað til höfuðs Sovétrússum árið 1949, undir bandarískri forustu.

---

Einstefnan eftir 1990

Síðan liðu fjórir áratugir. Þegar svo „stuðpúðabeltið“ og Warsjárbandalagið var að leysast upp 1990 og semja skyldi um sameiningu Þýskalands aftur og inngöngu þess í NATO voru Sovétleiðtogum gefin hátíðleg loforð: „Þannig verður það með sameinað Þýskaland í NATO. Sú staðreynd að við ætlum ekki að staðsetja NATO-heri handan við landsvæði Sambandslýðveldisins gefur Sovétríkjunum traustar tryggingar um öryggi“, lýsti aðalritari NATO Manfred Wörner yfir 17. maí 1990. https://www.nato.int/docu/speech/1990/s900517a_e.htm

Já, um hvað var samið við endalok Kalda stríðsins 1990? Der Spiegel skrifaði 26. nóvember 2009:

«Eftir að hafa talað við marga þá sem voru þarna viðriðnir og lagt mat á áður leynileg bresk og þýsk skjöl í smáatriðum hefur DER SPIEGEL komist að þeirri niðurstöðu að enginn vafi sé á að Vestrið gerði allt sem það gat til að gefa Sovétmönnum þá vissu að NATO-aðild væri útilokuð fyrir lönd eins og Pólland, Ungverjaland eða Tékkóslóvakíu». Sjá t.d. hér: https://consortiumnews.com/2016/07/10/europes-nato-ambivalence/

En eftir stutta bið – bið til ársins 1999 – var NATO-ríkjum í Evrópu skjótlega fjölgað um nákvæmlega helming (úr 14 í 28), alveg upp að vesturgluggum Rússlands! Þetta er það sem ég kalla „harkalegan utanríkispólitískan veruleik“, séð frá Moskvu. Valdakerfið í heiminum var „einpóla“, risaveldið aðeins eitt, NATO gleypti „stuðpúðabeltið“. En þegar stærsti granninn á vesturlandamærum Rússlands og næststærsta land Evrópu, Úkraína, gerði sig líklegt til að ganga í NATO ákvað Pútín Rússlandsforseti að reka hnefann hart í borðið og segja hingað og ekki lengra. Gerði það þó ekki fyrr en eftir að valdaskiptin í Úkraínu voru staðreynd.

Valdaskipti sem voru valdarán, litabylting af bandarísku vörumerki með bandarísk stjórnvöld djúpt innblönduð í uppþotið sjálft og takandi ákvarðanir um nýja ráðamenn. Victoria Nuland aðstoðarutanríkisráðherra heimsótti Kiev þrisvar á þeim fimm vikum sem mestu mótmælin stóðu, og stærði sig af margmilljón dollara stuðningi við stjórnarandstöðuna. Ofbledi á Maidan-torgi vakti andúðarbylgju gegn Janukovitsj forseta. En traustar heimildir eru fyrir því að mesta ofbeldið á torginu kom frá „mótmælendum“ úr öflugum hópum fasista sem voru vel vopnaðir. Í „byltingunni“ var lýðræðislega kjörinn forseti hrakinn frá völdum. Það gerðist m.a.s. eftir að náðst hafði samkomulag milli forsetans og stjórnarandstöðunnar, um að skipa skyldi þjóðstjórn og flýta kosningum, samkomulag sem utanríkisráðherrar Þýskalands, Frakklands og Póllands ábyrgðust. En næsta dag var valdaránið framið og samkomulaginu nýja hent út um gluggann eftir að vopnaðar sveitir frá Maidantorgi hertóku þingið og forsetinn flúði borgina, og landið. Sjá t.d. https://www.counterpunch.org/2015/04/14/ukraine-the-truth/

Pútín gat sem sagt ekki hindrað valdaskipti í Kiev, og til varð afar andrússnesk ríkisstjórn í Úkraínu. Fyrsta verk hennar var að afnema stöðu rússnesku sem annað opinbert tungumál í landinu (um þriðjungur þegnanna hefur rússnesku sem fyrsta mál, helmingur þegnanna í austurhéruðunum) og þremur mánuðum síðar var Kiev-stjórn komin í stríð við austurhéruðin Donetsk og Lugansk. En Pútín átti a.m.k. eitt svar: Innlimun Krímskaga í Rússland, frá Úkraínu. Þjóðaratkvæðagreiðsla var skipulögð í skyndi á skaganum, reynt var sem sé að framkvæma innlimunina í einhverju samræmi við þjóðréttarlegar reglur (sem vissulega leyfa ekki einhliða breytingar á landamærum). Íbúar Krím hafa undanfarnar aldir verið yfirgnæfandi Rússar og skaginn því sögulega rússneskur. Við upplausn Sovétríkja árið 1991 höfðu Krímbúar (94% þeirra) í þjóðaratkvæðagreiðslu kosið sjálfsstjórnarstöðu sér til handa gagnvart Úkraínu, og höfðu slíka stöðu í fjögur næstu ár þar til Úkraínustjórn felldi það einhliða úr gildi 1995. Það var því vitað mál hvað þeir kysu í mars 2014.

---

„Allt breyttist með innlimun Krím“

Íslenska utanríkisráðuneytið skrifaði 2016 í skýringu á stuðningi sínum við refsiaðgerðirnar gegn Rússlandi: „Innlimun Krímskaga af hálfu Rússlands í mars 2014 og aðgerðir rússneska hersins í austurhluta Úkraínu voru kaflaskil í samskiptum vestrænna ríkja við Rússland frá lokum Kalda stríðsins – og í raun frá lokum síðari heimsstyrjaldar.“ https://www.stjornarradid.is/media/utanrikisraduneyti-media/media/utn-pdf-skjol/utn-hagsmunamat---thvingunaradgerdir.pdf Þessi staðhæfing utanríkisráðuneytisins er röng þegar gefið er í skyn að innlimun Krím hafi verið upphaf Úkraínudeilunnar og þess vegna verið „kaflaskil“. Innlimunin var ekki upphaf, hún var svar Rússa við því sem ég hef hér nefnt „harkalegan utanríkispólitískan veruleik“. Rússar eru aðþrengdir, umkringdir, höfuðsetnir. Síðasta ógnin var valdaránið í Kiev.

Staðhæfingin um innlimun Krím sem „kaflaskil“ er hins vegar rétt m.t.t. þess hvernig hún hefur síðan verið notuð af NATO-blokkinni. Innlimunin er helsta ástæða og yfirvarp þeirrar blokkar fyrir víðtækum efnahagslegum refsiaðgerðum sem og hernaðarlegri uppbyggingu gegn Rússlandi. Í hinum vestrænu herbúðum er það túlkað svo að innlimunin hafi fyrst og fremst verið merki um útþenslu- og árásarstefnu Rússa. Og þessi útþenslu- og árásarstefna er sögð ógna bæði nágrönnum Rússlands og Evrópu í heild. Að Pútin geri sig líklegan til að ráðast á Evrópu, hann ógni heimsfriði.

Obamastjórnin brást við hart. John Kerry mælti: „Á 21. öld haga menn sér ekki bara í 19. aldar stíl og ráðast á annað land á fullkomlega fölskum forsendum.“ Utanríkisráðherra BNA hafði efni á slíku tali! Á Krím var fengið efni í nýtt kalt stríð og Bandaríkin fóru að slá taktinn ákaflega. Nokkru síðar hældist Biden varaforseti yfir því að Bandaríkin hefðu neyðst til að kúska Evrópulönd til refsiaðgerða gegn Rússum: „Það er satt, þau vildu ekki gera þetta, en aftur voru það bandarísk stjórnvöld og forseti Bandaríkjanna sem krafðist þess, og nokkrum sinnum urðum við að láta Evrópu skammast sín (we had to embarras Europe) til að fá þau til að standa upp og taka á sig efnahagsleg högg til að valda [Rússum] kostnaði.“ http://eldmessa.blogspot.com/2016/01/russum-refsa-hfur-domari-rettmt-refsing.html

---

Hvernig getur litla Ísland hjálpað til?

Í miðjum herbúðum Vestursins standa Íslendingar. Getur litla Ísland lagt stríðinu gegn Rússum eitthvert lið? Jú, aðstöðuna! Á Íslandi er „herinn“ á leiðinni til baka, í Keflavík er að taka á sig mynd varanleg herstöð með sívaxandi herbúnaði og hreyfanlegum herafla frá Bandaríkjunum og NATO. Nokkur hunduruð manns með reglulegu millibili. Sveitir kafbátaleitarflugvéla koma og fara, flugskýli stækkuð og flughlöð. Gámaíbúðir og svefnskálar hermanna í byggingu, fyrir a.m.k. 1000 manns á næstu þremur árum. Árlegar flotaæfingar NATO við Ísland.

En Ísland á að geta lagt herbúðum vestursins til enn meiri aðstöðu í stríðinu við Rússa. Síðastliðið haust kom Robert Burke flotaforingi og yfirmaður bandaríska sjóhersins í Evrópu í heimsókn til Reykjavíkur. Burke segir bandaríska herinn vera að „..íhuga aukna fjárfestingu hér á landi... Hann segir herinn líta sérstaklega til Austurlands þar sem slíkur staður væri „hentugri“ fyrir hernaðaraðgerðr en t.d. höfuðborgarsvæðið, vegna nálægðar við svæðin sem rússneskir kafbátar athafna sig reglulega... Ekki er búið að ræða við íslensk yfirvöld um þessi áform en hugmyndinni hefur verið velt upp, að sögn Burke.“ https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/10/30/skoda_varanlega_vidveru_bandarikjahers/

Flotaforinginn sagði sem sé að Bandaríkjaher liti sérstaklega til Austurlands „vegna nálægðar við svæðin sem rússneskir kafbátar athafna sig reglulega“. Þá er eins og við manninn mælt: Þremur mánuðum seinna hefur Guðlaugur Þór Þórarson utanríkisráðaherra samið frumvarp um breytingu á varnarmálalögum, um margfalda stækkun öryggissvæðisins á Gunnólfsvíkurfjalli niður í Finnafjörð. Tilefni þessarar breytingar á varnarmálalögum er „möguleg uppbygging stórskipahafnar“ í Finnafirði og auðvitað tekur frumvarpið „mið af þjóðaröryggisstefnu fyrir Ísland“ https://neistar.is/greinar/ys-og-thys-ut-af-nato/

Ísland reynir alltaf að vera best í bekknum. Óskir Bandaríkjahers og viðbrögð íslenskra ráðamanna ríma alveg. Viðbrögðin fumlaus og hröð. Þau sýnast vera eftir pöntun. Andstaðan á þingi er engin. Svo er sálfræðihernaðurinn grundvallaratriði: Fjölmiðlarnir með RÚV í fararbroddi teikna upp óvinamyndina, stöðugt skýrari og stöðugt ljótari. Pútín er með Hitlersskegg. Xi Jinping er að fá það líka. Þetta er einfalt, bara að endurvarpa frá helstu fréttastöðvum Vesturblokkar, CNN, CBS, BBC... Þar fáum við NATO-veruleikann. Upplýsingastreymið er miðstýrðara en nokkru sinni. Enginn þarf að hugsa.

Stríðslok og endurreisn í Sýrlandi – eða ekki?

(Birtist á Neistum 8. mars 2021)

                                                  Demókratinn Tulsi Gabbard fordæmir ríkjandi stefnu í Sýrlandsstríði

Sýrlandsstríðið varð að nýju dálítið fréttaefni í íslenskum fjölmiðlum um daginn þegar Bandaríski herinn kastaði sprengjum á landamærasvæðið milli Sýrlands og Írak 25. febrúar að skipun Joe Bidens. Heima fyrir fékk forsetinn reyndar dálitla gagnrýni fyrir að hefja loftárásir án þess að bera undir þingið. Einn forsetaframbjóðandi Demókrata gekk þó mun lengra í gagnrýni og fordæmdi þá stefnu sem málefni Sýrlands ætla að taka hjá nýjum húsbændum í Hvíta húsinu. Þetta er Tulsi Gabbard sem nú er nýhætt á þingi. Hún lýsir yfir:

„Það gleður mig að heyra að nokkur fyrrum starfssystkini mín í Þinginu tala gegn nýlegum loftárásum í Sýrlandi sem stríða gegn stjórnarskrá okkar. En þau horfa samt framhjá stóra málinu. Valdaskiptastríðið sem Bandaríkin heyja áfram í Sýrlandi – og nota al Kaída, Al Nusra og HTS-hryðjuverkamenn sem staðgengils-landher, og sem hernema nú og stjórna Idlib-héraði, setja sjaríalög og hreinsa landið af flestum kristnum og trúarlegum minnihlutahópum. Bidenstjórnin heldur áfram að nota her okkar til að hertaka ólöglega Norðaustur-Sýrland, til að „taka olíuna“ eins og Trump svo groddalega en hreinskilnislega sagði, Sem þverbrýtur þjóðréttarreglur. Nútímalegt umsátur með grimmilegu verslunarbanni og refsiaðgerðum, líkum þeim sem bandalag Sáda notaði gegn Jemen, veldur dauða og þjáningu milljóna saklausra Sýrlendinga, sviptir þá nauðsymjum eins og mat, lyfjum, hreinu vatni, hita – og gera sýrlensku þjóðinni ómögulegt að reyna að endurreisa sitt stríðshrjáða land.“

Það var þegar orðið ljóst í lok Obamatímans að leiguherir Bandaríkjanna og Persaflóaríkja myndu ekki steypa Assasdstjórninni með sigrum sínum á vígvellinum – sérstaklega ekki aftir að Rússar komu þar að málum að beiðni Sýrlandsstjórnar. Þetta leiddi af sér áherslubreytingar í Washington. Eins og lesa mátti nýlega hér á Neistum: „Gagnvart Íran og Sýrlandi er stefnan nú að veikja þessi ríki og brjóta þau niður innan frá frekar en sigra þau hernaðarlega.“ https://neistar.is/greinar/heimsvaldastefnan-og-bandarisku-kosningarnar/

Blaðamaðurinn Aaron Maté hjá mótstraumsmiðlinum The Grayzone fer í fréttaskýringu á 23 mínútum yfir horfurnar varðandi stríðsreksturinn í Sýrlandi undir Biden-stjórn. Hann fer yfir ummæli og yfirlýsingar fólks úr báðum herbúðum bandaríska tvíflokksins, einkum þó fyrri ummæli frá nokkrum helstu nýju embættismönnum Biden-stjórnarinnar í utanríkismálum, ummæli sem segja þá sitt um hvers má nú vænta. Og Maté vekur athygli á ummælum frá þessu fólki sem viðurkenna algjörlega réttmæti lýsingar Gabbard hér að ofan, en ekkert þeirra sér þó ástæðu til að gagnrýna bandarísk stjórnvöld fyrir það. Hér er þessi yfirferð Matés.

Eitt dæmi: Í tölvupósti frá Jake Sullivan til Hillaray Clinton árið 2012, sem Wikileaks birti, má lesa: „AQ is on our side in Syria”, þ.e.a.s. Al-Qaeda er með okkur í liði í Sýrlandi. Og nú er sami Jake Sullivan kominn í það valdamikla embætti að vera öryggisráðgjafi forsetans Joe Bidens.

Annað dæmi: Þegar Tulsi Gabbard í forsetaframboði sínu fordæmdi valdaskiptastríðið gegn Sýrlandi og efnahagslegu refsiaðgerðirnar sömuleiðis afgreiddi Kamila Harris núverandi varaforseti hana einfaldlega sem „forsvarsmann Assads“.

Af mörgu ljótu tali sem Maté vitnar til eru hvað mest sláandi ræður Dana Stroul sem er nú staðgengill aðstoðarutanríkisráðherra Bidenstjórnar í málefnum Miðausturlanda. Dana Stroul fór áður fyrir hópnum The Syria Study Group sem skipaður var af Þinginu til að kanna Sýrlandsstríðið. Sem talsmaður hópsins lýsti hún stöðunni fyrir Þinginu og lagði áherslu á að ekki mætti draga úr hernaðarlegri viðveru Bandaríkjanna í Sýrlandi né efnahagslegum þvingunaraðgerðum. Alveg sérstaklega lagði hún áherslu á nauðsyn þess að hindra aðgengi Sýrlandsstjórnar að hinum efnahagslega mikilvægu norðausturhéruðum landsins. Álit hennar er að tíminn vinni með Bandaríkjunum og að þessi taktík, í meginatriðum óbreytt, muni duga til að koma Assadstjórninni á kné efnahagslega og þar með pólitískt. Stroul mælir svo:

„Ástæða þess að Syria Study Group talaði um þörfina á að viðhalda hernaðarlegri viðveru í Sýrlandi snérist ekki bara um það að ljúka stríðinu við ISIS. Það snérist um breiðari áhrifamátt okkar í þessum þriðjungi Sýrlands sem er hinn auðlindaríki hluti landsins sem gaf okkur aðstöðu til að hafa áhrif á pólitísk úrslit í Sýrlandi.“ [Stroul segir ennfremur] „Þessi hluti landsins er efnahagsleg aflstöð Sýrlands. Það er þar sem kolvetnin eru [olía og jarðgas] – sem auðvitað er mjög um rætt hér í Washington – sem og aflstöð landbúnaðarins...“ „Það sem Rússarnir vilja og Assad vill er efnahagsleg endurreisn. En það er nokkuð sem Bandaríkin geta í raun stöðvað, gegnum alþjóðlegar fjármálastofnanir og samvinnu okkar við Evrópulönd... Svo við ættum að halda áfram stefnunni að hindra að endurreisnaraðstoð og tæknileg sérfræðiaðstoð komist aftur inn í Sýrland.“

Lífsbarátta sýrlensku þjóðarinnar verður bersýnilega ekkert auðveldari með þetta fólk í lykilstöðum vestan hafs. Bandaríkin munu gera allt sem í þeirra valdi stendur til að hindra enduruppbyggingu, og það er ennþá margt. En tíminn vinnur samt ekki með heimsvaldasinnum.