(birtist á marxismi.com apríl 2009 og eggin.is ágúst 2009)
Hannes Hólmsteinn Gissurarson finnur orsakir
núverandi kreppu í einu tæknilegu atriði, bandarískum húsnæðismálasjóðum (með
upphaf í efnahagsstefnu Clinton-stjórnarinnar) sem veittu undirmálsfólki
undimálslán (sjá hannesgi.blog.is – leitið
að orðinu „undirmálslán“). Óstjórn, vanhæfni og spilling íslenskra ráðamanna er
orsökin segja aðrir. „Spillt stjórnmálastétt“ segir Þorvaldur Gylfason.
Gamaldags, borgaralegir og íhaldssamir umbótasinnar eins og Ragnar Önundarson
greina á milli „féfletta“ sem stunda spákaupmennsku af fíkn og „alvöru
fjárfesta“, og segir að þeir fyrrnefndu hafi orðið ofan á eftir aðsteðjandi
sókn frjálshyggjunnar fyrir áratug eða rúmlega það. Þingmenn VG taka undir
þetta og kenna um hægrisinnaðri stjórnarstefnu, „eftirlitslausu ríkisvaldi
frjálshyggjunnar“. Þeir bæta við að með því að kjósa vinstristjórn megi
endurbæta auðvaldskerfið, sníða af því vankanta og smyrja legur og reka það
síðan sem skynsamlegan kapítalsima eða „blandað hagkerfi“, laust við stjórnleysi
markaðarins, og væntanlega laust við bæði kreppur og misrétti. Þeir benda á
Skandinavíu og vísa stundum í breska hagfræðinginn John M. Keynes. Loks koma
prestar og siðapostular og tala um „græðgisvæðingu samfélagsins“ sem skýringu á
ofvexti bankanna og vilja hefðja almenna siðvæðingu. Engin þessara skýringa
leitar orsakanna í grundvellinum sem undir býr, í hagkerfi og þjóðfélagsskipan
auðvaldsins.
